Meertalige onderwijsassistenten in het Utrechtse voortgezet onderwijs

Volwassen nieuwkomers met een onderwijsbevoegdheid uit het land van herkomst in de rol van MOA bieden ondersteuning aan nieuwkomerskinderen met gebruikmaking van de taal/talen die zij delen. Het gebruik van een gedeelde (thuis)taal, maakt de rol van broker (bruggenbouwer) mogelijk. In het onderzoek richten we ons op hoe functioneel meertalig werken door MOA's vorm krijgt in geplande en interactieve talige ondersteuning (ook wel scaffolding genoemd) tijdens begeleidingsmomenten (bijvoorbeeld bij wiskunde), en wat dit oplevert voor het vakinhoudelijk leren van leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Met dit project wordt ingezet op onbenut potentieel – van zowel volwassen nieuwkomers als nieuwkomerskinderen. Het project richt zich op het versterken van de instroom en structurele inbedding van onderwijsprofessionals in het voortgezet onderwijs in Utrecht. Met als doel beter onderwijs te realiseren voor nieuwkomersleerlingen en de huidige docenten te ontlasten, en daarmee te behouden voor het onderwijs.

In de experimentele fase die tot juli 2025 uitgevoerd werd in samenwerking met de Internationale Schakelklassen van ISK Ithaka kreeg de nog nieuwe rol van de MOA vorm. In de huidige fase van het project wordt gewerkt aan de doorontwikkeling, opschaling (naar twee extra vo-scholen) en verduurzaming van de MOA-aanpak.

Meer weten over het project en hoe een dag uit het leven van een MOA er uit ziet, lees de folder hieronder.

• Realiseren van duurzame meertalige onderwijspraktijken bij Ithaka ISK, MPower en het Gerrit Rietveld College waarbij het potentieel van leerlingen met een vluchtelingenachtergrond (beter) zichtbaar gemaakt wordt; deze leerlingen meer inclusie zullen ervaren; en een verbetering van nieuwkomersonderwijs tot stand komt;
• Inzichten in het handelingsrepertoire van de MOA's binnen twee contexten: het reguliere vo en het ISK-onderwijs, en wat daarbij de impact is op het leren van leerlingen en de voorwaarden voor effectief functioneel meertalig werken; 
• Meertalige statushouders kunnen zelfstandig functioneren als onderwijsassistenten binnen het vo-onderwijs, hebben zich breed georiënteerd op het onderwijsassistentschap, en zijn na afloop van het project inzetbaar zijn als onderwijsassistent (of docent);
• Structurele inbedding, opschaling en verduurzaming van de MOA-rol in Utrecht, en de opzet van een breder plan voor de regio waarbij meerdere scholen (primair onderwijs, voortgezet onderwijs) en het mbo betrokken kunnen worden.

Het project voert een multiple case study uit waarin elke casus uit een reeks begeleidingsmomenten tussen een MOA en leerlingen bestaat. 

1. Voor het begeleidingsmoment wordt artefact-onderzoek uitgevoerd waarin het begeleidingsmateriaal die de MOA inzet en ontwikkelt, onderzocht wordt.

2. Tijdens het begeleidingsmoment wordt de interactie onderzocht, waarbij gekekent wordt naar de aanwijsbare inzet van interactieve, meertalige scaffoldingstrategieën.

3. Na het begeleidingsmoment worden nagesprekken met MOA's en leerlingen gevoerd.

Met behulpt van deze drie momenten wordt in kaart gebracht welke vormen van geplande scaffolding (analyse artefacten en voorgesprek MOA) en interactieve scaffolding (analyse van spontane interactie tijdens begeleidingsmoment) plaatsvinden tussen MOA’s en leerlingen, waarom MOA’s deze scaffoldingstrategieën inzetten (analyse nagesprek MOA), en hoe dit ervaren wordt door leerlingen (analyse nagesprek leerlingen) in hun vakinhoudelijk leren. 

Door middel van dit project wordt ingezet op nu nog onbenut potentieel van zowel volwassen nieuwkomers als nieuwkomerskinderen in het onderwijs. Het project draagt bij aan inzicht in hoe meertalige onderwijspraktijken ontworpen en uitgevoerd kunnen worden op zo’n manier dat het bijdraagt aan beter onderwijs voor de nieuwkomers leerlingen. Daarnaast draagt het project direct bij aan het verminderen van het lerarentekort in Utrecht.