Een gezonde ontwikkeling van kinderen vraagt om een omgeving waarin gezond eten, voldoende bewegen, sociale verbondenheid en betrokkenheid van ouders vanzelfsprekend zijn. Scholen spelen hierin een belangrijke rol.

Via het programma Gezond Gewicht op School (GGOS) ondersteunt de Gemeente Utrecht scholen bij het creëren van een gezonde en kansrijke leeromgeving. Door aandacht te besteden aan voeding, bewegen, welzijn en samenwerking met ouders en de wijk, werkt GGOS aan duurzame gezondheidsbevordering binnen het primair onderwijs, waaronder scholen voor speciaal (basis)onderwijs. 

Doel

Dit onderzoek op 13 GGOS scholen heeft als doel te onderzoeken welke effecten een integrale aanpak van gezonde voeding, bewegen, ouderbetrokkenheid, inclusiviteit en sociale cohesie heeft binnen het primair onderwijs. Niet alleen staat de vraag centraal óf deze aanpak werkt, maar ook welke onderdelen het meest effectief zijn, hoe verschillende interventies elkaar versterken, onder welke omstandigheden de aanpak succesvol is en hoe scholen de aanpak duurzaam kunnen implementeren en borgen. De opgedane kennis levert waardevolle inzichten op in de werking en meerwaarde van een integrale benadering en biedt concrete handvatten voor scholen, gemeenten en andere organisaties die werken aan het bevorderen van gezondheid, welzijn en gelijke kansen voor kinderen. Daarmee dragen de resultaten bij aan de verdere ontwikkeling van effectieve en duurzame gezondheidsprogramma’s in het primair onderwijs.

Resultaten

Het project levert kennis op over de effecten van gezonde schoollunches, voedseleducatie, beweegactiviteiten en ouderbetrokkenheid, en over de manier waarop deze interventies elkaar versterken. Daarnaast biedt het inzicht in veranderingen in voedings- en beweeggedrag, welzijn, inclusiviteit en sociale cohesie, evenals in factoren voor succesvolle implementatie, duurzame borging, maatschappelijke kosten en baten en mogelijkheden voor opschaling.

Verwachte opbrengsten

Wetenschappelijke publicaties, datasets, praktijkgerichte producten, monitoringinstrumenten en beleidsadviezen. 

Onderzoeksopzet

Het onderzoek volgt scholen gedurende meerdere jaren en combineert kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden. Op basis van een Theory of Change en het RE-AIM-framework worden bereik, implementatie en effecten van de aanpak onderzocht. Via vragenlijsten, observaties, participatieve methoden, photovoice en gesprekken met schoolleiders, onderwijsprofessionals, leerlingen en ouders wordt inzicht verkregen in de uitvoering, werkzame factoren en duurzame borging van de aanpak. Daarnaast wordt een maatschappelijke kosten-batenanalyse uitgevoerd om de maatschappelijke opbrengsten in kaart te brengen.

Bijdrage aan SDG's

Verkleinen gezondheidsverschillen 

Co-financiering

ZonMw subsidieronde Effectiviteit van de integrale aanpak in preventie

Maatschappelijke impact

De kennis uit dit onderzoek ondersteunt scholen en gemeenten bij het ontwikkelen van effectief en duurzaam gezondheidsbeleid. Daarmee draagt het onderzoek bij aan een gezonde leefstijl voor kinderen, sterkere samenwerking tussen school, gezin en gemeente, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van gelijke kansen. Daarnaast biedt het inzichten voor een opschaalbare aanpak die ook in andere gemeenten en onderwijsorganisaties kan worden toegepast.

Betrokken HU-onderzoekers

  • Liesbeth Haverkort | onderzoeker | lectoraat Innovaties in de Preventieve Zorg
    Liesbeth Haverkort
    • Onderzoeker
    • Lectoraat: Innovaties in de Preventieve Zorg
  • Wieke van Boxtel | onderzoeker | lectoraat Innovaties in de Preventieve Zorg
    Wieke van Boxtel
    • Onderzoeker
    • Lectoraat: Innovaties in de Preventieve Zorg
  • Rutger IJntema
    Rutger IJntema
    • Hogeschoolhoofddocent
    • Lectoraten: Financieel-Economische Innovatie, Innovatie van Beweegzorg
  • Saskia te Velde Onderzoeker
    Saskia te Velde
    • Onderzoeker
    • Lectoraat: Innovatie van Beweegzorg
  • Wil van Erp | onderzoeker | Financieel-Economische Advisering bij Innovatie
    Wil van Erp
    • Onderzoeker
    • Lectoraat: Financieel-Economische Innovatie
  • Marike Boonzaaijer
    • Docent-onderzoeker
    • Lectoraat: Bewegen en Opgroeien doe je Samen

Samenwerking met kennispartners

Het onderzoek wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking tussen kennisinstellingen, beleidsorganisaties en praktijkpartners. Het consortium bestaat uit Hogeschool Utrecht (Lectoraat Innovaties in de Preventieve Zorg, Bewegen en Opgroeien doe je Samen, Lectoraat Innovatie van Beweegzorg en Lectoraat Financieel-Economische Innovatie) en Wageningen University & Research, Wageningen Social & Economic Research, Universiteit Utrecht, het Louis Bolk Instituut, JOGG, gemeente Utrecht en de deelnemende scholen. Leerlingen, ouders/verzorgers en onderwijsprofessionals worden actief betrokken bij de uitvoering van het onderzoek.

Betrokken opleidingen

Wil je samenwerken of heb je een vraag?

Liesbeth Haverkort | onderzoeker | lectoraat Innovaties in de Preventieve Zorg

Liesbeth Haverkort

  • Onderzoeker
  • Lectoraat: Innovaties in de Preventieve Zorg