Promotie Meike van Scherpenseel

Op dinsdag 12 mei 2026 verdedigt Meike van Scherpenseel haar proefschrift Mind the Gap – From Evidence to Action in Community-Based Fall Prevention aan de Universiteit Utrecht.

Waarom valpreventie, en met wie?

In Nederland valt jaarlijks één op de drie mensen van 65 jaar en ouder. Valincidenten hebben grote persoonlijke gevolgen en leggen bovendien een flinke druk op het zorgstelsel. Hoewel effectieve valpreventieprogramma’s al beschikbaar zijn, worden zij in de praktijk nog onvoldoende toegepast. Dat vraagt om meer inzicht in hoe valpreventie succesvol kan worden geïmplementeerd in de wijk.

In haar onderzoek volgde Meike van Scherpenseel gedurende twee jaar het implementatieproces van valpreventie in drie wijken in de regio Utrecht. Daarbij keek zij naar de samenwerking tussen zorg- en welzijnsprofessionals, zoals huisartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, diëtisten en buurtsportcoaches. Ook sprak zij uitgebreid met ouderen zelf om hun perspectief en ervaringen mee te nemen.

Resultaten

Een belangrijk knelpunt bij de implementatie van valpreventie is de samenwerking tussen professionals. Hoewel meerdere disciplines betrokken zijn, blijkt het in de praktijk lastig om rollen af te bakenen, informatie goed te delen en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen. Daarnaast nemen relatief weinig ouderen deel aan bewezen effectieve oefenprogramma’s die gericht zijn op spierkracht en balans.

Het onderzoek laat zien wat nodig is om deze barrières te doorbreken: elkaar beter leren kennen binnen de wijk, duidelijke rolverdeling, actieve informatie-uitwisseling en het aanstellen van een lokale coördinator. Ook zijn voldoende middelen en een aanpak die aansluit bij de lokale context essentieel.

Daarnaast blijkt de manier waarop ouderen worden benaderd van grote invloed. Positieve communicatie, met de nadruk op fit en zelfstandig blijven, vergroot de motivatie om mee te doen aan valpreventieprogramma’s. Daarmee kan valpreventie effectiever worden toegepast en kunnen ouderen langer gezond en zelfstandig blijven wonen.

Spanning tussen systeem en leefwereld

Stel je voor: mevrouw De Vries (78) woont zelfstandig en is onlangs gevallen. Haar huisarts adviseert een valpreventieprogramma, maar zij voelt zich daar niet door aangesproken. “Zo oud ben ik toch nog niet?” denkt ze. Pas wanneer een fysiotherapeut het gesprek anders insteekt, met focus op fit blijven en zelfstandig kunnen blijven wonen, raakt ze geïnteresseerd. Tegelijk blijkt dat de samenwerking tussen betrokken zorgverleners niet vanzelfsprekend is: wie neemt het initiatief, en wie bewaakt het overzicht?

Dit type situaties laat zien waar het in de praktijk vaak misgaat. Succesvolle valpreventie vraagt niet alleen om effectieve programma’s, maar vooral om goede samenwerking tussen professionals én een persoonsgerichte, positieve benadering van ouderen.

Over Meike van Scherpenseel

Meike van Scherpenseel is klinisch gezondheidswetenschapper en heeft een achtergrond in de fysiotherapie. Op dinsdag 12 mei verdedigt zij haar proefschrift Mind the Gap – From Evidence to Action in Community-Based Fall Prevention aan de Universiteit Utrecht, in samenwerking met het lectoraat Innovatie van Beweegzorg van Hogeschool Utrecht.

Haar promotoren zijn Cindy Veenhof en Mariëlle Emmelot-Vonk.
Co‑promotoren zijn Di‑Janne Barten en Saskia te Velde.

Praktische informatie

Meer weten?

Wil je meer informatie over dit onderzoek? Bekijk de projectpagina.
Interesse in de pdf van het proefschrift? Stuur dan een e‑mail naar: meike.vanscherpenseel [at] hu.nl