Nieuwe begeleidingsaanpak laat pabo-studenten effectiever les geven

Mentoren kijken aan de hand van het lesvoorbereidingsformulier bijvoorbeeld naar of het leerklimaat veilig en stimulerend is, naar de efficiëntie van de lesorganisatie, het omgaan met verschillen tussen kinderen en naar het gebruik van leerstrategieën in de klas. Waar echter niet of weinig naar wordt gekeken, is  de kennis en toepassing van effectieve leerkrachtvaardigheden, stelt Tamar Tas, promovenda bij Hogeschool Utrecht. “Daarom heb ik in mijn onderzoek een nieuwe, vierdelige begeleidingsaanpak ontwikkeld die de theorie, praktijk én de student dichter bij elkaar brengt, waardoor studenten beter gaan lesgeven. Bij deze begeleidingsaanpak wordt goed gekeken naar de ontwikkelingsfase waar de student zich in bevindt, de persoonlijke aanpak van de student en het onderwijs op de pabo over effectief lesgeven.”

“Er lijkt maar weinig bekend te zijn over hoe goed pabostudenten eigenlijk kunnen lesgeven. Maar Nederland daalt internationaal gezien in hoe goed kinderen kunnen lezen en rekenen. En we weten uit onderzoek dat verbeterde leerkrachtvaardigheden zorgen voor meer leerwinst bij kinderen. Daarom wordt er, hoewel harde cijfers over de kwaliteit van lesgeven ontbreken, bij pabo’s toch op aangedrongen om de kwaliteit te verhogen, liefst in samenwerking met de opleidingsscholen. In de  ontwikkelingsgerichte begeleidingsaanpak staan daarom de effectieve leerkrachtvaardigheden centraal. In de stage worden de studenten geobserveerd en wordt hun ontwikkelingsfase vastgesteld. Ze krijgen een fasegericht lesformulier waarop ze hun lessen in de stage gaan voorbereiden.  Dit lesformulier ondersteunt ook het geven van feedback op leerkrachtvaardigheden die studenten op dat moment in de stage oefenen. Op de pabo krijgen alle studenten les over effectief lesgeven en beschrijven ze in ontwikkelplannen hoe ze hun eigen leerkrachtvaardigheden kunnen verbeteren.”

Betere effectieve leerkrachtvaardigheden zorgen voor leerwinst bij kinderen. Met deze nieuwe aanpak ligt de focus op het ontwikkelen van deze vaardigheden. Voor de nieuwe aanpak zijn opleiders en mentoren in de praktijk eerst getraind. “Mijn onderzoek laat zien dat studenten die met de nieuwe aanpak worden opgeleid een veel grotere groei doormaken dan studenten die werken met het standaard lesvoorbereidingsformulier. Pabostudenten laten zonder de nieuwe begeleidingsaanpak een verwaarloosbare groei zien bij het leren lesgeven. Met de vierdelige aanpak zien we een zeer grote groei op effectieve leerkrachtvaardigheden. Als de expliciete verbinding tussen theorie over effectieve leerkrachtvaardigheden en oefening ervan in de lespraktijk niet gemaakt wordt, dan maken de studenten minder groei door.”

“We hebben met de nieuwe aanpak een stevige verbinding tot stand gebracht tussen pabo en de opleidingsscholen, waarbij beide leeromgevingen eenzelfde trainingsfocus hebben en de student effectiever wordt begeleid. Studenten zijn enthousiast en vinden dat de lesformulieren nu beter aansluiten op wat zij op dat moment oefenen in de praktijk. De studenten zijn aantoonbaar goede leraren.”

Op de pabo van Hogeschool Utrecht is de vierdelige aanpak geïmplementeerd in de flexibele zij-instroom en de flexibele opleiding. “Met deze aanpak zitten alle opleiders van beide leeromgevingen op één lijn en kunnen we de kwaliteit van lesgeven van pabostudenten objectief vaststellen.”

Tamar Tas deed haar promotieonderzoek bij Rijksuniversiteit Groningen en was als promovenda verbonden aan het voormalige lectoraat Geletterdheid, dat een jaar geleden is opgegaan in het lectoraat Meertaligheid en Onderwijs van Hogeschool Utrecht.