Ontwikkeling baby’s<br /> slim volgen met GodivAPP
HU Stories

Ontwikkeling baby’s
slim volgen met GodivAPP

Achterstand in de motorische ontwikkeling van baby’s kan later ernstige gevolgen hebben. Onderzoeksproject GODIVA ontwikkelde een app om baby’s te volgen met je mobiel.

De motoriek van baby’s wordt nu getest in de praktijk van de kinderfysiotherapeut. Dit is een momentopname. Onjuiste interpretatie kan er toe leiden dat baby’s onnodig of juist onvoldoende behandeling krijgen.

Motorische problemen vroeg herkennen

De motoriek van baby’s wordt nu getest in de praktijk van de kinderfysiotherapeut. Dit is een momentopname. Onjuiste interpretatie kan er toe leiden dat baby’s onnodig of juist onvoldoende behandeling krijgen.

Thuis monitoren met de GodivAPP

Met de techniek en apps van nu is van alles op afstand mogelijk. Baby’s kunnen dus ook thuis gemonitord worden. In een veilige omgeving en stressvrij, met betrouwbaardere diagnoses als gevolg.

Zorg uit handen met een app

Onderzoekers, kinderfysiotherapeuten, ouders en studenten ontwikkelden samen een videoapp waarmee zij de ontwikkeling van baby's op een slimme manier kunnen volgen.

Van prikkel tot pakken

Al het beeldmateriaal, opgeslagen in de GodivAPP, bevat waardevolle informatie over de motoriek van baby’s. Maar hoe werkt motoriek eigenlijk? Voor een baby naar zijn rammelaar grijpt, is er in zijn hersenen al van alles aan voorafgegaan. Van prikkel tot pakken is een proces dat razendsnel plaatsvindt. Hier zie je welke route een prikkel aflegt voor een baby zijn rammelaar te pakken heeft.

01. Visuele cortex

Stel je voor je: je vader zwaait met je lievelingsrammelaar. Paars, rood, geel – je ziet felle kleurtjes die snel heen en weer bewegen. Deze worden in je visuele cortex geregistreerd als visuele prikkel. Deze prikkel wordt doorgegeven aan de motorische schors.

02. Motorische schors

Hier begint de aansturing naar de verschillende spiergroepen in je lichaam. De visuele prikkel zet de communicatie met de verschillende spiergroepen in gang, in dit geval die van je armen en handen: grijp die rammelaar!

03. Kleine hersenen

Tijdens het pakken van de rammelaar communiceren de kleine hersenen constant met motorische schors door signalen heen en weer te sturen. De beweging wordt op die manier geëvalueerd en bijgestuurd. Dit gaat zo snel dat je het zelf niet doorhebt.

04. Hersenstam

De prikkel reist via de hersenstam verder het ruggenmerg in, waar hij via de zenuwbanen naar de desbetreffende spieren loopt. Je armen gaan omhoog en je hand maakt een grijpende beweging: hebbes!

Wat als motorische vaardigheden achterblijven?

De route die de prikkel aflegt, noemen we ook wel een hersenverbinding. Hoe vaker zo’n route genomen wordt, hoe sterker de verbinding. Dat betekent in de praktijk: hoe meer een baby beweegt, hoe sneller de routes ‘ingesleten’ raken. De motorische vaardigheden van de baby nemen op die manier toe. Het netwerk van verbindingen ontwikkelt zich in interactie met de omgeving. In de gevoelige baby-fase zijn daarom veel en goede prikkels belangrijk voor het ontwikkelen van een goed werkend netwerk voor de rest van je leven. Een baby die weinig beweegt omdat de motorische vaardigheden al ondermaats zijn, raakt dus nog verder achter qua ontwikkeling.

Het motorische gebied van de hersenen is een jong zenuwstelsel dat communiceert met veel andere hersengebieden, zoals de gebieden waarin de cognitieve en communicatieve vaardigheden besloten liggen. Als er iets misgaat in het motorische gedeelte, heeft dat vaak ook invloed op deze en andere hersengebieden. Door de motorische ontwikkeling van een baby goed in de gaten te houden, kun je al vroeg motorische én algemene ontwikkelingsproblemen opsporen en deze ontwikkeling waar mogelijk bijsturen of stimuleren. Hoe vroeger je daarmee bent, hoe groter de kans op herstel.

Een intensief behandeltraject

Baby’s krijgen regelmatige check-ups bij het consultatiebureau. Als er vragen rijzen bij de motorische ontwikkeling, dan komt de kinderfysiotherapeut in beeld. Die kan dan een aantal standaardtesten bij de baby afnemen. Daarmee wordt bijgehouden of de baby de bewegingen maakt die hij op zijn leeftijd moet kunnen maken. Maar een bezoek aan de kinderfysiotherapeut kan voor ouders en kind een behoorlijk omslachtige onderneming zijn. Zeker als er meerdere vervolgbezoeken uit voortvloeien betekent zo’n traject een flinke investering in tijd en geld.

Stressvol bezoek

Wakker gemaakt worden uit je slaapje, de auto in, drukke wachtkamers en vreemde handen aan je lijf. Een ritje naar de kinderfysiotherapeut kan voor baby’s een stressvolle onderneming zijn.

Meer en beter volgen met video

Onderzoeksgroep GODIVA van Hogeschool Utrecht durfde het aan de gevestigde testmethode uit te dagen. Kun je baby’s niet veel beter een veel langere tijd volgen, in plaats van conclusies te trekken uit een momentopname? En zouden baby’s niet veel natuurlijker (beweeg)gedrag vertonen als ze in hun eigen, vertrouwde omgeving zijn? Dat waren vragen die kinderfysiotherapeut Jacqueline Nuysink, sinds 2005 verbonden aan de HU, zich stelde.

Data verzamelen middels video is in de wetenschap een behoorlijk rebels voorstel. Want een meetmethode moet dus wél valide en betrouwbaar zijn.

Jacqueline Nuysink
Onderzoeker Hogeschool Utrecht

GODIVA staat voor Gross mOtor Development of Infants (using home-Video registration with the Alberta Infant Motor Scale). Een hele mond vol. Jacqueline: “De Alberta Infant Motor Scale (AIMS) is een testinstrument om op een valide en betrouwbare manier de motorische ontwikkeling van een kind te beoordelen. Voor een deelonderzoek naar de motoriek van vroeggeboren baby’s hadden we enorm veel data nodig van heel veel baby’s. Onbegonnen werk. Dus rees de vraag: kunnen we die data niet veel makkelijker middels thuisvideo’s verzamelen?”

Jacqueline Nuysink

Onderzoeker Hogeschool Utrecht

“Dat de samenwerking tussen onderzoek en onderwijs goed gelukt is, dat is wel heel duidelijk.”

ICT-studenten ontwikkelen app

In samenwerking met verschillende vakgebieden binnen Hogeschool Utrecht ontwikkelden Jacqueline en haar onderzoeksgroep een app die deze videoregistratie thuis mogelijk maakt: GodivAPP.

Hogeschool Utrecht heeft die kennis allemaal in huis. Hier hebben fysiotherapeuten samengewerkt met docenten, onderzoekers en studenten van allerlei andere opleidingen.

Jacqueline Nuysink
Onderzoeker Hogeschool Utrecht

Roelant Ossewaarde

Docent Informatica

“De onderzoekers konden hun werk alleen goed doen als de applicatie het goed deed. Het was aan de studenten om die te bouwen.”

De app geeft ouders de precieze instructies voor het filmen en slaat het beeldmateriaal op een veilige manier op. Er kwamen juridische vraagstukken bij kijken, ethische, technische, medische en natuurlijk die op het gebied van kinderfysiotherapie.

Wendy Scholtes-Bos

Kinderfysiotherapeut

“Fysiotherapeuten kunnen met GodivAPP hun werk verbreden. Op je eigen moment kun je de filmpjes kijken en de test afnemen.”

De belangrijkste voordelen

Wanneer je als ouder de motoriek van je baby zelf kunt monitoren, kan het aantal bezoeken aan de fysiotherapeut afnemen. Dat levert een aantal belangrijke voordelen op.

Tijdbesparing

Tijdbesparing

Thuis filmen, over een langere periode, in plaats van voor elk onderzoek kort naar de therapeut, levert tijdsbesparing op voor ouders en de therapeut.

Minder stress bij baby’s

Minder stress bij baby’s

De baby is meer ontspannen en beweegt natuurlijker dan in een onbekende situatie. Gevolg? Veel representatiever beweeggedrag dan op de behandeltafel.

Valide diagnose

Valide diagnose

Er zijn meer toetsmomenten dan slechts één momentopname. Samen met natuurlijker beweeggedrag kan een meer valide diagnose worden gesteld.

Minder overbehandeling

Minder overbehandeling

Bij een meer valide diagnose neemt de kans of onnodig en onjuist behandelen af. Ouders worden hierdoor ook niet onterecht ongerust gemaakt.

Ouders die GodivAPP gebruiken noemen de tijdswinst en de ontspannen manier van onderzoek als grote voordelen. Bijkomend was dat de ouders de betrokkenheid bij hun kind ook zeer waarderen. Enthousiaste reacties van baby’s laten zich moeilijker verzamelen. Maar het beeldmateriaal uit GodivAPP  spreekt boekdelen: blije baby’s die spelenderwijs een belangrijke bijdrage aan hun eigen ontwikkeling leveren.

Ouders: tijdwinst en meer betrokkenheid

Ouders die GodivAPP gebruiken noemen de tijdswinst en de ontspannen manier van onderzoek als grote voordelen. Bijkomend was dat de ouders de betrokkenheid bij hun kind ook zeer waarderen.

Therapeuten: liever vandaag dan morgen

De meeste kinderfysiotherapeuten die de onderzoekers spraken, kunnen niet wachten tot deze methode volledig geïntegreerd wordt in de praktijk.

Blije baby’s: minder stress

Enthousiaste reacties van baby’s laten zich moeilijker verzamelen. Maar het beeldmateriaal uit GodivAPP spreekt boekdelen: blije baby’s die spelenderwijs een belangrijke bijdrage aan hun eigen ontwikkeling leveren.

Positieve gevolgen op ontwikkeling

Bij een juiste, tijdige behandeling bij motorische achterstand, wordt niet alleen de motorische, maar ook de algemene ontwikkeling van baby’s gestimuleerd. Dat heeft onder andere een gunstig effect op het gebied van communicatie en cognitie.

Digitalisering; een zorg minder?

Terwijl het GODIVA-project gestaag uit z’n kinderschoenen groeit, blikken de onderzoekers, docenten en fysiotherapeuten vooruit op de toekomst. Want waartoe leiden deze technologische ontwikkelingen in de zorg? Is het nog nodig om een op een met een therapeut af te spreken? Of chatten we in de toekomst misschien wel met een medische bot…

Credits

Zowel GODIVA- als GoAPP-project zijn gefinancierd met een SIA-RAAK subsidie.

Intern

HU-lectoraten: Leefstijl en Gezondheid; Innovatie van Beweegzorg; Architectuur van Digitale Informatiesystemen; Co-Design; Procesinnovatie en Informatiesystemen.

HU-instituten/opleidingen: Instituut voor Bewegingsstudies; ICT; Communicatie en Multimedia Design; Bedrijfskunde.

Extern

Universiteit Utrecht, fac. Sociale wetenschappen; Universitair Medisch Centrum Utrecht/Wilhemina kinderziekenhuis

Kinderfysiotherapeuten werkzaam in de eerstelijn of in (academisch) ziekenhuis.

NVFK (beroepsvereniging kinderfysiotherapeuten)

Valorisatiegroep

Bedrijven en partijen betrokken bij E-Health

Gebouw Hogeschool Utrecht

Onderzoek, onderwijs en praktijk komen samen

Meer weten over GODIVA?

Jacqueline Nuysink

Jacqueline Nuysink

  • Senior-onderzoeker | Lectoraat: Leefstijl en Gezondheid