Begeleiden van nieuwkomers op school

Geef je les aan nieuwkomers? Dan sta je voor een mooie, maar ook pittige uitdaging. Je komt in nieuwe situaties terecht en hebt vast een hoop vragen. Bijvoorbeeld: hoe begeleid ik het taalverwer-vingsproces en de sociaal-emotionele ontwikkeling bij nieuwko-mers? En hoe werk ik daarin samen met ouders? En welke kennis heb ik nodig over meertaligheid, cultuurverschillen en het verwer-ken van stressvolle gebeurtenissen? In de cursus ‘Begeleiden van nieuwkomers op school’ krijg je antwoord op al deze vragen.

Juf op een basisschool aan het werk met twee leerlingen

Het Seminarium voor Orthopedagogiek van Hogeschool Utrecht verzorgt sinds 2015 nascholing aan leraren die te maken hebben met het onderwijs aan nieuwkomers. Zo helpen wij jou om het onderwijs nog beter af te stemmen op de behoeften van nieuwkomers.

Aanmelden

Zin om te beginnen met deze opleiding?

Meer weten?

De belangrijkste informatie op een rij.

Handig om te weten

Start Cursus Begeleiden van Nieuwkomers op school start op 24 mei 2022 (online), 14 september 2022 (online), 5 oktober 2022 (Utrecht), 11 januari 2023 (1 opleiding online en 1 opleiding in Middelburg) of in overleg bij incompany
Lesdata Verdiepingsmodules. Lesdag: op woensdag van 14.30 tot 17.30 uur.
Module De kern van taalontwikkeling en meertaligheid: woensdag 12-10, 16-11, 07-12 (2022) en 18-01, 08-02 (2023) van 14.30-17.30 uur (online). Docent: Fredrike Groothoff.
Module Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk: woensdag 22-02, 15-03, 19-04, 24-05 en 21-06 (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent: Fredrike Groothoff
Module SEL & Trauma: woensdag 11, 18, 25 januari en 1, 8 februari (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent: Marianne Hop.
Module Ouderbetrokkenheid: woensdag 8, 15, 22 maart en 12, 19 april (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent Ria Goedhart.
Module SEL-lessen voor nieuwkomers: alleen incompany, data in overleg.
Studie-investering Cursus Begeleiden van Nieuwkomers op school: 20 uur, waarvan 15 uur lesbijeenkomsten en 5 uur zelfstudie.
Verdiepingsmodules: 40 uur, waarvan 15 uur lesbijeenkomsten en 25 uur voor de opdracht.
Kosten € 450 (vrij van btw)
Deelnemers 15 - 24
Locatie HU locaties , Online, Taal Expertise Centrum Walcheren - Nederstraat 37 Middelburg, Incompany
Diploma Bewijs van deelname

Opleidingsinhoud

De post-hbo cursus Begeleiden van Nieuwkomers op school bestaat uit 5 bijeenkomsten van 3 uur. Daarnaast ben je ongeveer 5 uur kwijt aan zelfstudie.

Elke verdiepingsmodule bestaat uit 5 bijeenkomsten van 3 uur. Daarnaast ben je 25 uur kwijt voor het uitwerken van de opdracht.  

Tijdens 5 bijeenkomsten van 3 uur leer je over:

1. De kern van taalontwikkeling en meertaligheid

Aan de hand van recente theoretische inzichten wordt de kern van taalontwikkeling en meertaligheid geschetst. We gaan daarbij uit van een brede benadering. We bespreken de visie op taal, de verschillende contexten waarin onderwijs aan nieuwkomers wordt verzorgd en het belang van een meerjarenbeleid. Drie vragen staan in deze bijeenkomst centraal:

  • Wat weten we over taalontwikkeling in relatie tot alle andere ontwikkelingsgebieden?
  • Wat betekent dit voor de inrichting van het onderwijs?
  • Wat weten we over meertaligheid en waarom is het zo belangrijk dat we dit een plek geven?

2. Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk

Deze bijeenkomst gaat het over de praktische toepassing van theoretische inzichten, het functioneel meertalig werken. Uitgangspunt is impliciet waar mogelijk, expliciet waar nodig. Daarbij draait het om drie belangrijke strategieën die richting geven aan het lesgeven in een meertalige context: interactie, taalsteun en de inzet van meertaligheid. De volgende vragen komen aan de orde:  

  • Waarom is interactie zo belangrijk en hoe geef je dat vorm in onderwijs aan nieuwkomers?
  • Op welke manieren kun je taalsteun (scaffolding) aanbieden en welke middelen zet je daarbij in?
  • Hoe geef je hierbij aandacht aan de thuistalen?

3. Sociaal-Emotioneel Leren 

Aan de hand van internationale inzichten over het belang van Sociaal-Emotioneel Leren (SEL) onderzoeken we de betekenis ervan voor groepen leerlingen met een diversiteit aan ervaringen en  etnische- en taalkundige achtergronden. We hanteren daarbij de volgende vragen:

  • Wat is de betekenis van Sociaal-Emotioneel Leren (SEL) en welke vraagstukken liggen er binnen de school?
  • Wat zijn de ondersteuningsbehoeften van de leerlingen en wat betekent dit voor de rol van de leraar?
  • Welke leermiddelen kunnen ingezet worden bij de lessen SEL aan leerlingen met een vlucht- en/of migratieachtergrond en hoe betrekken we de ouders hierbij?  

4. Trauma en Veerkracht

Door intensief onderzoek naar de impact van trauma is er de laatste jaren veel nieuwe kennis ontstaan. Naast het delen van deze nieuwe kennis richten we ons in deze bijeenkomst op de actieve rol van de school en de leraar in het ondersteunen van leerlingen met traumatische ervaringen. De volgende vragen staan daarbij centraal:

  • Welke invloed hebben traumatische ervaringen op de ontwikkeling van leerlingen?
  • Wat kan de leraar en wat kan de school doen om de veerkracht te vergroten? 
  • Hoe kunnen de school, ouders en externen samenwerken om de ondersteuning van leerlingen met trauma af te stemmen en elkaar daarin te versterken?

5. Ouderbetrokkenheid en/of culturele responsiviteit

Vanuit de wetenschap dat ouderbetrokkenheid een belangrijke bijdrage kan leveren aan de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen streven wij naar educatief partnerschap. Voor ouders van leerlingen met een vlucht- en/of migratieachtergrond is dit niet altijd een vanzelfsprekendheid. Tijdens deze bijeenkomst staan daarom de volgende vragen centraal:  

  • Hoe start je een samenwerkingsrelatie met ouders met een vlucht- en/of migratieachtergrond?
  • Op welke wijze kun je met hen samenwerken ten gunste van de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van hun kind?
  • Wat vraagt dit van de houding en de communicatie van de leraar?

* Het is ook mogelijk om de bijeenkomst geheel te wijden aan culturele responsiviteit in het onderwijs.

Het doel van de cursus is: theoretische achtergronden, handreikingen voor in de praktijk, kijk-, lees- en luistertips voor verdere verdieping.

Naast de post-hbo-cursus bieden we 5 verdiepingsmodules aan, die ook als schoolont-wikkelingstraject kunnen worden ingezet.  

  • Module De kern van taalontwikkeling en meertaligheid (online)
In deze module komen de meest recente theoretische inzichten over inclusief onderwijs in meertalige contexten aan bod (Hajer & Smit, 2021). Je wordt uitgenodigd deze inzichten te vergelijken met je eigen visie/de visie van jouw onderwijsorganisatie en de wijze waarop dit vorm krijgt in de praktijk. Na deze analyse en een bijeenkomst over het begeleiden van een onderwijsverbeteringsproces op het gebied van taalontwikkeling en meertaligheid worden aanpassingen geformuleerd en aan elkaar gepresenteerd. Opdracht: Maak een analyse van de huidige visie op taalontwikkeling en meertaligheid, toets deze aan de praktijk, schrijf aanbevelingen voor de toekomst en presenteer deze aan elkaar. Je ontvangt van te voren een mail met een aantal vragen zodat de docent af kan stemmen op werkcontext van de deelnemers. 
  • Module Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk

Aan de hand van internationale didactische kennis op het gebied van taalontwikkeling en meertaligheid worden de strategieën interactie, interactieve taalsteun, geplande taalsteun en de inzet van thuistalen uitgewerkt. Tijdens deze module ontwerpen de deelnemers een lessenserie waarin deze vier strategieën nadrukkelijk aan de orde komen. Tevens wordt gekeken hoe NT2 didactiek hieraan verbonden kan worden.

Opdracht: Ontwerp een lessenserie (www.inclusievevakdidaktiek.nl), bespreek deze met elkaar, voer deze uit en maak enkele opnamen die leidraad zijn voor het presenteren en het samen leren. Je ontvangt van te voren een mail met een aantal vragen zodat de docent af kan stemmen op werkcontext van de deelnemers.

  • Module SEL &Trauma

Op basis van theoretische kennis over het sociaal-emotioneel leren, de leerlijnen van SEL (Van Overveld, 2018) en eigen onderzoek analyseer je het aanbod van SEL op jouw school. Hierbij is aandacht voor de drie verschillende preventieniveaus. Vervolgens wordt ingegaan op de ondersteuningsbehoeften van leerlingen met traumatische ervaringen (Coppens et al. 2022).  Welke implicaties heeft dit voor het onderwijs dat je geeft? 

Opdracht: Analyseer het aanbod van SEL/Traumasensitief werken bij jou op school. Breng de ondersteuningsbehoeften van jouw leerlingen en het team in kaart , doe een voorzet voor een verbeterings stap en presenteer deze.

  • Module Ouderbetrokkenheid

Aan de hand van theoretische inzichten en goede praktijkervaringen wordt geïllustreerd hoe ingezet kan worden op educatief partnerschap in een meertalige context. Daarbij wordt ingezoomd op de taal-, cultuur- en houdingsaspecten die een rol spelen in de communicatie met ouders (Goedhart, 2018). Vervolgens worden deze inzichten getoetst aan de eigen praktijksituatie en wordt een aanzet tot een verbeteringsplan ontworpen.

Opdracht: Inventariseer op welke vormen van ouderbetrokkenheid bij jou op school ingezet wordt en op welke wijze daarbij aandacht is voor taal-, cultuur- en houdingsaspecten. Ontwerp aan de hand van inspirerende voorbeelden een verbeteringsplan voor jouw schoolorganisatie. Je ontvangt van te voren een mail met een aantal vragen, zodat de docent af kan stemmen op werkcontext van de deelnemers.

  • Module SEL-lessen voor nieuwkomers

Sociaal Emotioneel Leren (SEL) is van belang voor alle leerlingen (Durlak et al, 2013), maar vraagt in het onderwijs aan nieuwkomers om afstemming. Te vaak zijn bestaande lessen te talig, wordt er te weinig rekening gehouden met de diversiteit aan culturele achtergronden en te weinig aandacht besteed aan het opbouwen van veerkracht. Op welke wijze kun je in het onderwijs aan nieuwkomers tot een passend aanbod SEL komen? In deze module schetsen we een kader aan de hand van de vijf hoofdcompetenties van SEL (Van Overveld, 2017) en brengen we de ondersteuningsbehoeften van de doelgroep in kaart (Goedhart, 2018). Vervolgens worden schoolspecifieke doelen vastgesteld. Met de uitkomsten ontwerpt het team aan de hand van inspirerende voorbeeldlessen een SEL programma op maat voor onder-, midden-, en bovenbouw. 

Tijdens de bijeenkomsten leer je via:

  • achterliggende theorieën;
  • filmpjes over interventies;
  • weblectures van specialisten;
  • ervaringen van jezelf en de andere deelnemers;
  • uitkomsten van recent onderzoek;
  • artikelen uit vakbladen;
  • voorbeelden van interventies en materialen die ingezet kunnen worden tijdens de lessen aan nieuwkomers.

Ook maken we tijdens de bijeenkomsten gebruik van dialogen, casussen, vragenlijsten en reflectie-instrumenten.

Toelating

Je kunt deelnemen aan deze cursus als je in bezit bent van een mbo- of hbo-diploma, gericht op pedagogiek, social work of onderwijs.

Docenten

De lessen worden verzorgd door docenten van het Seminarium voor Orthopedagogiek van Hogeschool Utrecht, die gespecialiseerd zijn in taalontwikkeling en meertaligheid, sociaal-emotioneel leren, trauma & veerkracht, cultureel responsief lesgeven en ouderbetrokkenheid.

Na deze opleiding

Wanneer je de post-bachelorcursus Begeleiden van nieuwkomers op school succesvol hebt afgerond, ontvang je een bewijs van deelname van Hogeschool Utrecht. Wanneer je een verdiepingsmodule succesvol hebt afgerond, ontvang je een nascholingscertificaat. 

Na deze opleiding heb je veel kennis opgedaan over:

1. De kern van taalontwikkeling en meertaligheid

  • internationale en nationale wetenschappelijke inzichten mbt taalontwikkeling en meertaligheid
  • praktijkvoorbeelden mbt het begeleiden van de taalontwikkeling en het inzetten van meertaligheid 
  • visies op taalontwikkeling en meertaligheid
  • organisatie van onderwijs aan nieuwkomers
  • de brede intake
  • afstemmen op de ondersteuningsbehoeften van nieuwkomersleerlingen

2. Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk

  • functioneel meertalig werken
  • het belang van interactie en hoe dat vorm te geven
  • DAT en CAT
  • interactieve en geplande scaffolding 
  • thematisch onderwijs
  • handreikingen voor in de praktijk

3. Sociaal-Emotioneel Leren als basis

  • de betekenis van sociaal-emotioneel leren (SEL);
  • vraagstukken in de praktijk
  • leerdoelen en ondersteuningsbehoeften;
  • de rol van de leraar;
  • leermiddelen die ingezet kunnen worden bij de lessen SEL aan leerlingen (en ouders) met een vluchtelingen- en/of migratieachtergrond.

4. Trauma en Veerkracht

  • de invloed van traumatische ervaringen op de ontwikkeling van leerlingen
  • de rol van de school
  • de rol van de leraar
  • praktische handreikingen
  • specialistische ondersteuning 
  • samenwerking met leerlingen, ouders en therapeuten

5. Ouderbetrokkenheid en/of culturele responsiviteit

  • de betekenis van educatief partnerschap en ouderbetrokkenheid
  • verschillende vormen van ouderbetrokkenheid
  • de effecten van ouderbetrokkenheid
  • de rol van de school en de leraar
  • een responsieve houding met betrekking tot de thuistaal en culturele achtergronden
  • internationale en nationale praktijkvoorbeelden die werken

Overige informatie

De post hbo cursus Begeleiden van Nieuwkomers op school kost €450, vrij van btw. Hier zijn de lesmaterialen bij inbegrepen. Wil je een verdiepingsmodule volgend? De kosten per module zijn €450, vrij van btw. Wil je de cursus of een of meerdere modules incompany aanbieden dan kun je een aanvraag doen voor een offerte bij Ria.Goedhart@hu.nl of Jacques.Verheijke@hu.nl

De online lessen zijn op woensdag van 16.00 - 18.30 uur:

Datum Onderwerp
14 september 2022 De kern van taalontwikkeling en meertaligheid
21 september 2022 Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk
28 september 2022 Sociaal-emotioneel leren (SEL)
5 oktober 2022 Trauma & Veerkracht
12 oktober 2022 Ouderbetrokkenheid & Culturele Responsiviteit

Docenten: Nelske van der Veer en Ria Goedhart

De online lessen zijn op woensdag van 16.00 - 18.30 uur:

Datum Onderwerp
11 januari 2023 De kern van taalontwikkeling en meertaligheid
18 januari 2023 Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk
15 januari 2023 Sociaal-emotioneel leren (SEL)
1 februari 2023
Trauma & Veerkracht
8 februari 2023 Ouderbetrokkenheid & Culturele Responsiviteit

Docenten: Maaike Mayer en Anne Eikelboom

De lesdata op de Hogeschool Utrecht worden binnenkort bekend gemaakt.

Datum Onderwerp
5 oktober 2022 De kern van Taalontwikkeling en Meertaligheid
12 oktober 2022  Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk
2 november 2022 Sociaal-emotioneel leren (SEL)
9 november 2022  Trauma
16 november 2022  Ouderbetrokkenheid

Docenten: John de Jong en Eveline Wouters

De lessen op de locatie in Middelburg zijn op woensdag van 16.00 - 19.00 uur:

Datum Onderwerp
11 januari 2023 De kern van taalontwikkeling en meertaligheid
18 januari 2023 Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk
25 januari 2023 Sociaal-emotioneel leren (SEL)
1 februari 2023 Trauma & Veerkracht
8 februari 2023 Ouderbetrokkenheid & Culturele Responsiviteit

Docenten: Nelske van der Veer en Ria Goedhart

  • Module De kern van taalontwikkeling en meertaligheid: woensdag 12-10, 16-11, 07-12 (2022) en 18-01, 08-02 (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent: Frederike Groothoff.
  • Module Taalontwikkeling en meertaligheid in de praktijk: woensdag 22-02, 15-03, 19-04, 24-05 en 21-06 (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent: Frederike Groothoff
  • Module SEL & Trauma: woensdag 11, 18, 25 januari en 1, 8 februari (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent: Marianne Hop.
  • Module Ouderbetrokkenheid: woensdag 8, 15, 22 maart en 12, 19 april (2023) van 14.30-17.30 uur. Docent Ria Goedhart.
  • Module SEL-lessen voor nieuwkomers: alleen incompany, data in overleg.

In deze modules vindt voortdurend een wisselwerking plaats tussen de eigen praktijksituatie en theoretische inzichten. De analyses en uitwerkingen richten zich op het verbeteren van de eigen onderwijspraktijk. 

Uit onderzoek blijkt dat de betrokkenheid van ouders bij het leren thuis positieve effecten heeft (Bakker, et al., 2013). Voor het sociaal-emotioneel leren geldt dat leraren en ouders elkaar kunnen versterken (Durlak et al., 2017). Daarom bieden we in verschillende talen emotiekaartjes aan en activiteiten voor sociaal emotioneel leren thuis.

Waarom Begeleiden van nieuwkomers op school bij de HU?

  • Onderwijs van hoge kwaliteit

    Je krijgt adviezen en tips gebaseerd op goede ervaringen en wetenschappelijke inzichten.

  • Direct toepasbaar

    Je kunt de informatie die je krijgt direct koppelen aan jouw eigen praktijksituaties en morgen toepassen in jouw klas.

  • Altijd dichtbij

    Deze cursus wordt online, op verschillende locaties of incompany aangeboden. De modules in company. Je hoeft dus nooit ver te reizen. 

DIRECT Contact

Ria Goedhart

Student aan het werk in de HU Bibliotheek

INTERESSE IN DE OPLEIDING Begeleiden van nieuwkomers op school?

Vragen over de opleiding?