In de periode juli 2022 tot juli 2025 vond de pilot ‘Samenwerking Justitieel en Sociaal Domein Gemeente Oss’ (hierna pilot Oss) plaats. In deze pilot werd gericht op mensen die met justitie in aanraking komen vanwege een ZSM-waardig delict en die een zorg- en/of hulpvraag hebben. De pilot komt voort vanuit de pilot ‘Samenwerking Justitie en Proeftuin Ruwaard’, (hierna pilot Ruwaard). De wijk Ruwaard, gelegen in de gemeente Oss, kenmerkt zich door relatief veel sociale problematiek en justitiecontacten. De pilot Ruwaard resulteerde in een betere samenwerking tussen het sociaal en justitieel domein, een passender reclassering- of Raadadvies voor de afdoening dat beter aansluit bij de problematiek van de verdachte, meer betrokkenheid van verdachten, professionals en bewoners in de wijk bij de uitvoering van het traject en meer zicht bij professionals van reclassering en Raad voor de Kinderbescherming over beschikbare hulp en zorg en het sneller opstarten ervan. Vanwege de positieve bevindingen van de pilot Ruwaard wilde men deze aanpak graag continueren en uitbreiden naar meerdere wijken in de gemeente Oss. De uitbreiding is in juli 2022 officieel gestart daarbij deels gesubsidieerd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Omdat het ministerie het project kansrijk acht voor verbreding naar andere gemeenten, was er behoefte aan een onderzoek om de eventuele keuze daartoe te onderbouwen.
In dit onderzoek is de pilot Oss gevolgd en is gekeken naar werkzame mechanismen. De doelen die in het onderzoek centraal staan zijn: 1) in kaart te brengen in hoeverre de werkwijze daadwerkelijk bijdraagt aan een positieve ontwikkeling van het functioneren van de deelnemers van de pilot, en 2) onderzoeken wat de aandachtspunten zijn wanneer een lokale werkwijze wordt opgeschaald. Aanvankelijk zou dit onderzoek ongeveer drie jaar duren: van januari 2023 tot en met december 2025. De bedoeling was om deelnemers van de pilot te volgen zodat ontwikkelingen op leefgebieden en recidive in kaart konden worden gebracht. Gedurende de pilot bleek de instroom van deelnemers echter aanzienlijk minder te zijn dan verwacht. Uiteindelijk resulteerde dit in het voortijdig stopzetten van de pilot en is besloten de samenwerking over te dragen naar de reguliere werkwijzen van de betrokken organisaties. Hierdoor kon de eerste doelstelling van het onderzoek niet worden gerealiseerd. Het huidige rapport gaat daarom alleen in op die aspecten die wel onderzocht konden worden: de werkzame mechanismen van de samenwerking tussen beide domeinen. Hiertoe is gekeken naar wat de literatuur hierover zegt en naar de ervaringen van de bij de pilot betrokken professionals.
