Toekomstverkenning komt dichtbij werkelijkheid in coronatijd

Met toekomstverkenningen worden uiteenlopende richtingen en scenario’s voor de toekomst verbeeld. Een van de verkenningen die in het najaar van 2019 werd gedaan als onderdeel van het onderzoeksproject van Caroline Maessen kijkt naar potentiële toekomsten waar zakelijk reizen niet meer mogelijk is. Door de coronacrisis raakt(e) deze toekomstverkenning opeens dicht aan de werkelijkheid. Nu kijkt het vervolgonderzoek The Future is Calling! naar een toekomst met een andere balans tussen thuis en op locatie werken.

Caroline Maessen, onderzoeker bij lectoraat Co-Design en Centre of Expertise (CoE) Smart Sustainable Cities, vertelt: “Met toekomstverkenningen doorbreken we het lineaire denken van verleden, heden en toekomst en kijken we naar allerlei mogelijke toekomsten. We prikkelen mensen om te kijken wat voor gevolgen zo’n toekomst zoal zou hebben voor de maatschappij. Dit helpt mensen en organisaties om creatief na te denken over de mogelijkheden. Een goed voorbeeld is dat bij filevorming vaak meteen wordt gedacht aan het bouwen van nieuwe snelwegen of uitbreiden van bestaande wegen. Maar met een toekomstverkenning waarin reizen moeilijker is, kan je ook tot een andere oplossing komen, zoals veel meer thuis werken zodat de wegen minder zwaar belast worden.”

Thuiswerken 'het nieuwe normaal'

Toen heel veel mensen door de coronacrisis thuis moesten werken, bood het Caroline een kans om het effect daarvan te onderzoek. Caroline: “We zijn met beleidsmakers, docenten, onderzoekers, studenten en professionals uit de creatieve sector aan de slag gegaan in focusgroepen: ‘balans tussen werk en privé’, ‘sociaal contact en mentaal welbevinden’, ‘bouwstenen voor creativiteit’ en ‘bewuste keuzes voor online en offline’. Hier hebben we besproken hoe toekomsten eruit kunnen zien waar thuiswerken het nieuwe normaal is. Een punt dat we veel horen is dat het samenwerken minder sociaal is geworden, dus dat heeft onze aandacht. Ook horen we dat deelnemers hun tijd zelf willen verdelen tussen privé, huishouden en professioneel, dat ze onverwachte impulsen willen tegenkomen en dat ze keuzes willen kunnen maken die helpen onthaasten.”

 

In de focusgroepen werden een hoop ‘Wat als’ scenario’s besproken. “We hebben een hoop verschillende toekomstverkenningen gedaan waarin thuiswerken de norm is. We hebben het gehad over elkaar alleen nog face-to-face zien in inspirerende omgevingen in plaats van op de werkvloer, over het creëren van een eigen werkbubbel waar je letterlijk uit moet stappen om weer gezinslid, partner of huisgenoot te zijn en over meer extreme mogelijkheden als het gebruik van avatars in plaats van face-to-face contact.”

Sociaal samenwerken op afstand

Na de focusgroepen hebben Caroline en haar medeonderzoekers een aantal experimenten bedacht die gebruikt kunnen worden om de relatie tussen thuiswerken en sociaal isolement verder te onderzoeken. “Samen met studenten van Hogeschool Utrecht hebben we bijvoorbeeld de Babbelsuit bedacht, een beschermend pak voor ontmoetingen met andere mensen. Daar hebben mensen geen interesse in, tenzij iedereen het draagt en personaliseren een optie is. Een andere creatieve oplossing om het sociale isolement te doorbreken, is de virtuele kantoortuin. In plaats van elkaar alleen zien bij meetings die zijn belegd rondom het werk, is het hele team de hele dag digitaal aanwezig. Op het moment dat je voor jezelf wilt werken, stap je uit de kantoortuin. Dat biedt een andere manier van digitaal samenwerken en het sociale contact weer vinden, maar vergt wel gewenning en aanpassing.”

De vijf experimenten

  • Relocal zoekt op basis van postcodes een alternatieve, lokale werkplek waar je collega’s en anderen die in de buurt wonen op de fiets naar toe kunnen.
  • The Vitality Toolbox creëert door middels van corridors tussen aansluitende meetings een informele, online wandelgang en draagt bij aan een nieuwe cultuur van online samenwerken met meer aandacht voor ontspanning, beweging en focus.
  • Spotlicht is het nieuwe radiostation van je organisatie dat fungeert als creatieve ontmoetingsplek voor online of offline verdieping en inspiratie.
  • Kwalitijd Werkdieet werkt met een buddysysteem om samen de balans tussen werk en privé te bewaken en bewuste keuzes voor online en offline te maken tijdens een challenge.
  • All aboard richt zich op het ‘onboarden’ van eerstejaars studenten tijdens hun eerste 100 dagen. Dit experiment, bedacht door studenten van de opleiding Social Work, gaat daadwerkelijk uitgevoerd worden.

 

“De vijf experimenten hebben we besproken met een diverse groep mensen om ze verder aan te scherpen. Dat is waar we nu staan in het onderzoek. De vervolgstap is hopelijk dat deze ideeën echt geïmplementeerd worden om te onderzoeken hoe deze opties worden ervaren.”

Samenwerking

Caroline Maessen doet het onderzoek vanuit het CoE Smart Sustainable Cities en lectoraat Co-Design en het is verbonden met haar eigen promotieonderzoek Future Probing: betekenisvol innoveren. Het onderzoeksproject wordt uitgevoerd in opdracht van en in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Deel dit artikel