Samen optrekken van zorg, welzijn en werk zorgt voor betere hulp aan burgers

Meedoen naar vermogen, waar mogelijk in betaalde arbeid, heeft positieve effecten op het welbevinden en de gezondheid van mensen. Toch zijn in veel gemeenten ondersteuning op het gebied van zorg of welzijn en werk en inkomen nog steeds ‘gescheiden werelden’. Integrale samenwerking verbindt die twee werelden, stelt de inwoner centraal in de dienstverlening en sluit aan bij wat iemand wél kan om participatie mogelijk te maken. Hogeschool Utrecht en Movisie deden onderzoek en ontwikkelden werkwijzen om integraal werk vorm en inhoud te geven.

Onderzoeker en projectleider Joep Binkhorst: “Ons onderzoek bevestigt dat iemand naar werk leiden als oplossing alléén vaak niet voldoende is, zeker bij mensen met problemen op verschillende leefgebieden. Andere zaken moeten soms éérst geregeld worden, zoals oplossingen in de gezins- of woonsituatie, schulden, gezondheid. Het gaat om de integrale benadering.”

Vier perspectieven

“Bij de ontwikkeling van zo’n integrale aanpak is het van belang om verschillende perspectieven te betrekken, vertelt Binkhorst. “Allereerst natuurlijk de inwoner met diens wensen en behoeften. Daarnaast is verbinding van kennis en expertise van betrokken professionals van belang. Ook is het belangrijk dat het ontwikkelen van een integrale aanpak niet alleen een taak van professionals is: managers, beleidsmedewerkers en bestuurders hebben een faciliterende rol om integrale samenwerking mogelijk te maken. Ten slotte moet het perspectief van de organisaties meegenomen worden. De organisaties moeten in staat zijn om elkaar te vinden.”

Complex

Houten is één van de gemeenten waarin onderzoekers actief zijn geweest om integraal werken vorm en inhoud te geven. Binnen de Houtense Werktafel worden mensen begeleid naar werk. Ruud Schalken is projectleider van deze werktafel. “Werkgevers hebben niet altijd ruimte voor problemen of belemmeringen die zich kunnen voordoen bij het begeleiden van mensen. Als gemeente kunnen wij een jobcoach aanbieden, maar als problemen op het werk voortkomen uit het persoonlijk leven van een inwoner, wordt het al lastiger. Ook voor inwoners kan het demotiverend werken als de begeleiding niet toereikend is. Het kan dus complex zijn.”

Alle expertises aan tafel

In een pilot zitten inwoners en betrokken professionals nu samen aan tafel om aan een oplossing te werken. Ruud Schalken: “Wanneer een inwoner binnenkomt met zijn persoonlijk begeleider of werkcoach, gaan we de problemen samen inzichtelijk maken. Wat is er aan de hand, wat ervaart de inwoner, welke oplossingen ziet hij zelf? In gesprekken proberen we dat langzaam te ontrafelen. Bij problemen op meerdere leefgebieden starten we bij het probleem dat het meest in de weg zit. Elke twee weken voeren we dit gesprek met elkaar. Hebben we bepaalde expertise toch niet aan tafel? Dan zijn er korte lijntjes met verschillende instanties, zoals de ggz en de woningcorporatie.”

Eén plek

Binkhorst: “Door te praten mét, in plaats van over de inwoner, kunnen professionals gericht op zoek naar oplossingen en voelen zij zich minder geremd door het wetgevend kader. Er blijkt in de praktijk ineens veel meer mogelijk. Als professionals en inwoners gezamenlijk om de tafel gaan, zijn professionals beter in staat om de vraag van de cliënt centraal te zetten. Bovendien biedt deze vorm van samenwerking voor inwoners een duidelijke toegang: er is één plek waar ze met hun vragen terecht kunnen.” Ook voor professionals levert deze nieuwe manier van werken veel op, volgens Schalken. “Hun deskundigheid wordt verbreed, ze voelen meer eigenaarschap en ze zien dat de aanpak werkt voor inwoners. Dat geeft een kick en voldoening.” Voor studenten als toekomstige professionals kan deze benadering ook waardevol zijn volgens Binkhorst. “Bijvoorbeeld voor de opleiding social work waar ‘participatie’ en ‘meedoen naar vermogen’ als onderdeel van het werk steeds belangrijker wordt, maar ook de opleiding HRM waar inclusief werkgeverschap een actueel thema is.”

De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen staan beschreven in dit rapport. Daarnaast is er een praatplaat voor de praktijk ontwikkeld met daarin onder andere 5 bouwopgaven voor gemeenten.

Dit is een bewerkte versie van een artikel op Movisie.

webinar

Webinars

Op 27 mei en 10 juni organiseren Hogeschool Utrecht en Movisie, samenwerkend binnen het kennisplatform Utrecht Sociaal, twee webinars die in het teken staan van lokaal en integraal werken aan participatie.

Bekijk het congres terug

Deel dit artikel