PubLab gaat verder als lectoraat Communicatie in Digitale Transitie

Hogeschool Utrecht continueert het lectoraat Crossmediale Communicatie in het Publieke Domein (PubLab) – maar wel met een andere koers en bijpassende naam: lectoraat Communicatie in Digitale Transitie. “Digitalisering is een versneller van veel andere transities. Het heeft een grote impact op de leefomgeving van mensen. Wij willen onderzoeken wat er nodig is om mensen hierin mee te laten bewegen”, vertelt lector Annette Klarenbeek.

“Slimme elektriciteitsmeters in huishoudens, deelauto’s met laadpalen, chatbots als helpdesk; digitalisering raakt aan alle aspecten van ons leven en helpt allerlei ontwikkelingen te versnellen. Dat heeft invloed op hoe we communiceren – met diensten en toepassingen, maar ook met elkaar. Wat zijn die gevolgen voor onze communicatie? Hoe kunnen we de communicatie verbeteren en zorgen dat iedereen mee kan in de digitale transitie? Dat zijn vragen die we de komende jaren willen onderzoeken”, stelt Klarenbeek.

Koerswijziging

Er is bij de continuering van het lectoraat eerder sprake van een koerswijziging dan van een nieuwe koers. “Voorheen keken we naar crossmediale communicatie, naar de vermenging van online en offline communicatie en de interactie tussen die twee. Inmiddels is crossmediale communicatie de standaard geworden. We zagen daarbij het belang van digitale communicatie in onze maatschappij steeds verder toenemen. We richtten ons daarom al meer op het effect van online debatten en van social media op het publieke discours. We kiezen nu expliciet voor verder onderzoek in die richting.”

Menselijk algoritme

Het lectoraat Communicatie in Digitale Transitie valt onder het Kenniscentrum Digital Business & Media van Hogeschool Utrecht. Dat heeft als focus: mensgericht digitaliseren, ofwel: digitale innovatie waarbij de waarde voor de mens het uitgangspunt is. Het lectoraat sluit daar goed bij aan. “We kijken niet naar de digitalisering zelf maar naar hoe deze onze communicatie beïnvloed. En hoe mensen daar het beste mee kunnen omgaan. Het is bekend dat social media algoritmes gebruiken; slimme rekenformules die bepalen wat jij op welke plek in je Instagram-, Facebook-, Twitter- of YouTube-tijdlijn te zien krijgt. Maar die algoritmes worden gevoed door mensen. Mensen creëren ook hun eigen algoritmes; bijvoorbeeld doordat ze in hun taalgebruik elkaar herhalen en er zo terugkerende patronen ontstaan. Patronen die feitelijkheid suggereren en voor de waarheid worden gehouden. Hoe werkt dat precies? Als we dat weten, kunnen we meer grip krijgen op onze – digitale - communicatie.”

Nieuw onderzoek

Het lectoraat is onder andere bezig met een aanvraag voor onderzoek naar hoe studenten meer bewust kunnen worden gemaakt van hun dataspoor, hun online identiteit en wat deze met ze doet. Hoe blijf je de datastroom de baas? Een ander mogelijk onderzoek is dat naar commotie rond de nieuwe ov-dienstregeling in de provincie Utrecht. “Niet iedereen is blij met de nieuwe dienstregeling en deze mensen uiten hun onvrede ook online. Dat gaat soms met overdrijvingen of meningen die als feiten worden gepresenteerd en dat kan meer onvrede creëren. Als je weet hoe dit werkt en de patronen herkent, kan je als provincie beter reageren.” Er zijn ook gesprekken gaande over onderzoek naar het discours rond het aardgasvrij maken van wijken, onder andere met het lectoraat Nieuwe Energie in de Stad, het lectoraat Co-Design en het lectoraat Participatie en Stedelijke Ontwikkeling.

Standpunten kennen

Klarenbeek: “Je ziet dat digitalisering allerlei transities aanjaagt: mobiliteit, energie, maar ook zorg en veiligheid. Het is belangrijk dat bij deze ingrijpende transities de communicatie in goede banen wordt geleid. Die communicatie vindt steeds meer tussen allerlei verschillende stakeholders plaats. Interessanter is het te weten wat er tussen die neuzen gebeurt in plaats van het overschatte idee na te jagen dat je alle neuzen dezelfde kant op kunt krijgen. Dat heeft geen enkele zin. Wel is het zinvol elkaars standpunten te kennen. Daar kan de communicatieprofessional prima werk in doen. Een rijk onderzoeksveld waarin het lectoraat Communicatie in Digitale Transitie de komende jaren veel kan betekenen.”

Deel dit artikel