Onderzoek wil kansengelijkheid in onderwijs bevorderen met meertalige aanpak

Kinderen die het Nederlands niet als eerste taal hebben, kunnen vaak minder goed meekomen op school. Doordat zij leren in een taal die zij nog aan het verwerven zijn, gaat het leren vaak moeizamer en presteren zij niet naar hun kunnen. Tegelijkertijd worden kennis en vaardigheden die in de thuistaal zijn ontwikkeld, niet of nauwelijks benut. In nieuw onderzoek kijkt de HU hoe een meertalige aanpak – de inzet van thuistalen – kan bijdragen aan betere leerprestaties en een gevoel van inclusie voor kinderen met een migratieachtergrond.

Het onderzoek Multilingual Voices in STEM Education (Multi-STEM) richt zich op onderwijs in Science, Technology, Engineering en Mathematics in verschillende contexten: op school (formeel), in wetenschapsmusea (non-formeel) en thuis (informeel). Jantien Smit, senior onderzoeker bij het lectoraat Meertaligheid en Onderwijs van Hogeschool Utrecht (HU), werkt samen met onder andere penvoerder Universiteit Utrecht (o.l.v. professor Elma Blom), lector Maaike Hajer (HU) en iPabo Amsterdam. Het consortium ontvangt 1,6 miljoen euro van de Nationale Wetenschapsagenda om het onderzoek de komende zes jaar uit te voeren. Jantien Smit: “Met onderzoek naar de ontwikkeling en het gebruik van meertalige strategieën willen we het potentieel van meertalige kinderen beter benutten en hen meer kansen bieden. Het onderzoek richt zich op kinderen én cruciale figuren eromheen, zoals leerkrachten en ouders. Hoe kunnen ouders bijvoorbeeld de thuistaal gebruiken bij een reken- of wetenschap & techniek-opdracht thuis?”

Taalbuddy's

Vanuit Multi-STEM zullen drie promovendi worden aangesteld. In ieder promotieonderzoek staat steeds één context centraal, maar er wordt ook gezocht naar verbinding hiertussen, naar het idee van boundary crossing. “Als een kind bijvoorbeeld museumles gaat volgen over de prehistorie, dan komt daar veel taal bij kijken. Het zou het kind dan helpen om met de ouders thuis het onderwerp te verkennen in de eigen taal, zodat het kind het onderwerp al beter begrijpt als het aan de museumles begint. Een andere manier is het werken met maatjes of taalbuddy’s. Museon in Den Haag werkt bijvoorbeeld samen met een mbo-school, en stelde voor om mbo-studenten met dezelfde talige achtergrond te koppelen aan basisschoolkinderen bij museumbezoek of -activiteiten. De taalbuddy’s helpen zo de kinderen. We denken dat oudere leerlingen en meertalige ouders zich ook meer gezien en thuis voelen in het museum als de thuistaal er een plek krijgt.”

"Onderwijsprofessionals denken vaak dat het mixen van talen een negatieve invloed heeft op de ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid, terwijl dat niet het geval is"

'Op school praten we Nederlands'

Eerst brengen de onderzoekers samen met praktijkpartners en andere stakeholders bestaande kennis in kaart en bekijken ze welke meertalige strategieën al worden gebruikt in het onderwijs. Smit: “Wanneer, hoe en onder welke condities is het inzetten van thuistalen zinvol en functioneel? We kijken hiervoor onder andere naar expertise vanuit Zweden, waar al veel langer meertalige strategieën worden gebruikt in het onderwijs. Een belangrijk aspect is de attitude van onderwijsprofessionals. Het vertrekpunt is vaak ‘op school praten wij Nederlands’. Het kost tijd en aandacht om onderliggende ideeën en overtuigingen over meertaligheid in de klas in beweging te krijgen. Zo denken onderwijsprofessionals vaak dat het mixen van talen een negatieve invloed heeft op de ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid, terwijl dat niet het geval is. Het is belangrijk dat wij onderwijsprofessionals mee krijgen in ons onderzoek, want zij zijn cruciaal om een meertalige aanpak van de grond te krijgen.”

Toekomstige leraren

“Binnen de HU worden ook studenten van de lerarenopleidingen betrokken bij het onderzoek. Zij worden ingezet bij het ontwerpen van tools die kunnen helpen thuistalen te benutten in de verschillende leercontexten. Op termijn willen we de curricula van lerarenopleidingen verrijken met een toolbox waarin meertalige strategieën, meertalige lesactiviteiten, achtergronden en illustratief materiaal ter beschikking worden gesteld. Op die manier kunnen we het benutten van meertaligheid in het onderwijs al tijdens de opleiding bij toekomstige onderwijsprofessionals onder de aandacht brengen.”

Deel dit artikel