Onderzoek naar rol social media bij hulpverleningsorganisaties

Social media, geen onderneming kan zonder. Ook hulpverleningsorganisaties niet. Zij lopen daarbij wel tegen bijzondere uitdagingen aan: Zet je social media anders in voor werving als partners in ontwikkelingslanden kunnen meelezen? Hoe breng je complexe problematiek over via Facebook en Twitter? Anand Sheombar deed onderzoek.

Voor zijn promotieonderzoek keek Anand Sheombar naar de inzet van social media door niet-gouvermentele organisaties (NGO’s). Hoe proberen deze organisaties vat te krijgen op sociale media? Steeds meer NGO's maken gebruik van de kracht van sociale media om veranderingen te bewerkstelligen. Sociale media worden bijvoorbeeld gebruikt voor het organiseren van gemeenschapsactivisme, het mondig maken van burgers en het coördineren van hulp bij rampen. “Bij aardbevingen en orkanen is social media succesvol ingezet bij het in kaart brengen van de getroffen regio’s en dat heeft voor betrokken NGO’s het potentieel van crowdsourcing aangetoond. Het potentieel, maar niet per se ook de mogelijkheden”, stelt Sheombar. NGO’s worden nog wel eens overweldigd door de verschillende vormen van sociale media en hun toepassingen en effecten. Met zijn onderzoek heeft Sheombar de relatie geanalyseerd tussen organisatie-strategische doelen via de perceptie op sociale media van de organisaties, en het daadwerkelijk gebruik van social media door de hulpverleningsorganisaties.

Etalage

“Social media kunnen een krachtige motor zijn voor het bereiken van ontwikkelingsdoelen. Ze helpen communicatie en uitwisseling van informatie te verbeteren en te versterken, en nieuwe economische en sociale netwerken te creëren. Toch beschouwen sommige ngo's het gebruik van sociale media slechts als een extra communicatie-instrument, een extra kanaal voor marketing”, vertelt Sheombar. “Een van de respondenten in mijn onderzoek antwoordde, toen hem werd gevraagd om sociale media te karakteriseren: ’Sociale media is als een etalage in een winkelcentrum, het moet worden onderhouden om de aandacht te trekken.’ Dit benadrukt de vluchtigheid en snelheid die NGO’s soms voelen bij social media.”

Samenwerking 2.0

Terwijl social media veel meer kan zijn. “Het is een belangrijke tool voor de overgang van Internationale samenwerking 1.0 naar 2.0”, stelt Sheombar. “Internationale samenwerking 1.0 staat gelijk aan omroepen, aan zenden. Internationale samenwerking 2.0 gaat over zenden en ontvangen tegelijk, over samenwerken in een netwerk. Mensen in ontwikkelingslanden kunnen online hun eigen ideeën presenteren om problemen op te lossen en andere mensen over de hele wereld kunnen bijdragen. Het werk wordt zo meer vraaggestuurd. Daarbij is de inzet van social media belangrijk. Zoals een van de respondenten zei: ‘Mensen die wonen in ontwikkelingslanden hebben vaak de beste ideeën over hoe ze problemen kunnen oplossen. Die moeten ze dan ook eenvoudig online kunnen presenteren en delen.’”

Ook nadelen

De NGO’s zien niet alleen voordelen van het inzetten van social media, maar ook potentiële nadelen. Zoals de beperkingen en vluchtigheid van social media, die soms botsen met de complexe boodschap die de organisatie wil overbrengen. Ook taal kan een barrière zijn: een Nederlandse NGO wil lokale partners wellicht in het Nederlands benaderen, maar dat botst met het internationale karakter van het ontwikkelingswerk. Toch overheerst bij de NGO’s de opvatting dat social media, mits goed ingezet, kunnen bijdragen aan het realiseren van hun doelen.

Meer info

Anand Sheombar promoveerde bij de Manchester Metropolitan University. Supervisor vanuit de HU was dr. Pascal Ravesteijn (lectoraat Procesinnovatie & Informatiesystemen). Download hier zijn dissertatie Social Media for Development: An exploratory study of social media use in development activities by Dutch Development NGOs. Een samenvatting van een groot deel van het onderzoek, bedoeld voor een breed internationaal publiek, is te vinden op deze blogsite van de Universiteit van Manchester's Centre for Digital Development.

Sheombar gebruikt als onderzoeker zelf ook veelvuldig social media en schreef hij over social media voor researchcommunicatie. Zo tweet hij over onderzoekgerelateerde onderwerpen via @anandstweets en deelt hij kennis met een breed publiek van NGO’s, academici en geïnteresseerden via een Facebook-groep

Deel dit artikel