Nieuw lectoraat onderzoekt curriculumontwikkeling voor toekomstbestendig onderwijs

Hoe moeten de curricula van ons basis- en voorgezet onderwijs zich ontwikkelen om kinderen een optimale start te kunnen geven in onze dynamische maatschappij? Het nieuwe lectoraat Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs van Hogeschool Utrecht houdt zich daar sinds 1 juni 2021 mee bezig. Het richt zich daarbij niet op één vakgebied maar betrekt alle vakken. “De vraagstukken van onze moderne maatschappij houden zich niet netjes aan de scheidslijnen tussen vakken”, stelt lector Elwin Savelsbergh. “En er zit veel rijkdom in een brede blik.”

Elke dag gaan in Nederland ruim 2,5 miljoen kinderen en pubers naar school in het basis- en voorgezet onderwijs. Dit funderend onderwijs moet hen een basis bieden om zich verder te ontwikkelen en een goede plaats te vinden in de samenleving. Daarvoor volstaat het niet enkel basiskennis over te brengen. Om je weg te vinden in de complexe dynamiek van de huidige samenleving zijn competenties het gebied van communicatie, kritisch denken, creativiteit en zelfregulatie onmisbaar. Hoe moet het curriculum van het funderend onderwijs zich ontwikkelen om kinderen dit bij te brengen? Hoe leren wij ze omgaan met een complexe, dynamische wereld? Dat is de centrale vraag van het lectoraat Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs.

Alfa, bèta en gamma

Lector is Elwin Savelsbergh. Als lector Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs heeft hij de afgelopen jaren met zijn onderzoeksteam gewerkt aan de didactiek en het curriculum van de bètavakken: hoe zorg je dat de inhoud blijft aansluiten bij de tegenwoordige tijd? “Er is een lange traditie van dit soort onderzoek in bèta-didactiek, meer dan bij andere vakken. Maar die hebben wel veel van dezelfde uitdagingen: ook zij moeten het curriculum aanpassen aan de tijd, ook zij hebben een opleiding nodig die leraren klaarstoomt voor nieuwe curricula en onderwijsvormen. Ons nieuwe lectoraat kijkt naar curricula en didactiek bij alfa-, bèta- én gammavakken. Omdat we dit in één lectoraat vatten, zijn we toegerust om over de grenzen van deze vakgebieden heen te kijken. We gaan onderzoeken hoe deze vakgebieden zich precies tot elkaar verhouden, hoe ze beter op elkaar kunnen aansluiten en meer in synergie onderwezen kunnen worden.” Dat grensoverschrijdende is een belangrijk kenmerk van modern onderwijs, stelt Savelsbergh. “Vraagstukken over duurzaamheid, gezondheid en welzijn gaan dwars door de expertisegebieden heen. Om die goed te kunnen behandelen in het onderwijs, moet je samenwerken. Hoe organiseer je dat, met behoud van kwaliteit? Hoe verbreed je het onderwijs zonder de verdieping in de materie, die de onafhankelijke vakken bieden, te verliezen? Dat is een groot thema dat opduikt in veel grote curriculumherzieningen.”

Verbindingen durven maken

“Als je het bij natuurkunde en biologie hebt over klimaatontwikkelingen, kun je dat verbinden aan het klimaatdebat, aan drogredeneringen in dat debat en zo mooi het vak Nederlands erbij betrekken. Dat soort verbindingen, die moet je leren zien én durven maken. Dat grensoverschrijdend lesgeven en leren brengt uitdagingen met zich mee op allerlei gebieden. Bij toetsing bijvoorbeeld. Of iemand een som kan oplossen, is makkelijk te meten. Competenties op het gebied van duurzame ontwikkeling aantonen is een stuk moeilijker. Op het gebied van toetsing gebeurt momenteel dan ook van alles in het onderwijs. Ieder domein heeft daarbij zijn eigen eigenaardigheden, maar deels gaat het om dezelfde problematiek. Ons lectoraat is toegerust om die gedeelde problemen aan te gaan.”

Regionaal profiteren

Daarvoor wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht, intern en extern. Intern wordt onder andere samengewerkt met het lectoraat Meertaligheid en Onderwijs en het lectoraat Wiskundig en analytisch vermogen van professionals, en met de lerarenopleidingen van de instituten Archimedes en Theo Thijssen van Hogeschool Utrecht. Extern is onder andere de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO), die zich bezighoudt met de grote curriculumontwikkeling Curriculum.nu, een belangrijke samenwerkingspartner. “Daaronder opereren we op regionaal gebied, op scholen: hoe gaan we zo’n grensoverschrijdend vak vormgeven, hoe vullen we dat in, hoe kunnen we docenten helpen samenwerken? Ons onderzoek is immers praktijkgericht: doel is het onderwijs in de regio van onze inzichten te laten profiteren.”

 

Het nieuwe lectoraat Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs is 1 juni 2021 van start gegaan.

Deel dit artikel