Klokhuis lespakket helpt kindermishandeling bespreekbaar maken

Jaarlijks krijgen meer dan 100.000 kinderen te maken met een vorm van kindermishandeling. Tijdens de eerste lockdown blijkt dit aantal fors toegenomen. Slachtoffers van kindermishandeling zwijgen echter vaak over wat ze meemaken. Naast het tv-programma Het Klokhuis is een speciaal lespakket ontwikkeld om kinderen te stimuleren hier toch over te praten. Het Lectoraat Jeugd van de Hogeschool Utrecht deed samen met het Trimbos-instituut, de Universiteit Utrecht en het Verwey-Jonker Instituut onderzoek naar de effectiviteit van dit lespakket. Vandaag verscheen een wetenschappelijk artikel met hun bevindingen.

“Slachtoffers van kindermishandeling zitten vaak gevangen in een cultuur van stilte en zwijgen”, vertelt hoofdonderzoeker Cees Hoefnagels van het lectoraat Jeugd van Hogeschool Utrecht. “Dit draagt eraan bij dat de mishandeling kan doorgaan zonder dat iemand het opmerkt of ingrijpt en zonder dat het kind zich emotioneel gesteund voelt. Daarom is het praten over kindermishandeling juist ook door kinderen in de omgeving van mishandelde kinderen zo belangrijk.” 

Lespakket

Het jeugdprogramma Het Klokhuis heeft vier afleveringen ontwikkeld waarin indringende vragen over kindermishandeling bespreekbaar worden gemaakt. Bijvoorbeeld: hoe kun je het herkennen, hoe kun je hulp bieden aan het kind en de ouders en wat gebeurt er als een melding wordt gedaan? Bij deze afleveringen werd ook een bijpassend lespakket ontwikkeld. Wat is het effect van dit lespakket op de ideeën over kindermishandeling van kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs (groepen 6, 7 en 8)? Dat is nu wetenschappelijk onderzocht. Vandaag verscheen er een publicatie over deze bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Children and Youth Services Review’.

Belang van de sociale omgeving

Het onderzoek laat zien dat kinderen die met het lespakket werkten, kindermishandeling daarna vaker herkenden dan kinderen die niet met het lespakket werkten. Daarnaast toont het onderzoek aan dat de eerste groep kinderen na schooltijd vaker over kindermishandeling is gaan praten. Ook levert het onderzoek krachtige ondersteuning voor het belang van de sociale omgeving. Omgevingsfactoren zijn van invloed op de uitkomst of kinderen wel of niet gaan over kindermishandeling gaan praten, aldus Hoefnagels. In het artikel wordt dit aangeduid als disclosure climate. De studie toont aan dat niet alleen het lespakket zelf, maar ook de school en de leerkracht van invloed zijn op het praten door kinderen over kindermishandeling.

Een andere belangrijke factor is of een kind voelt dat andere kinderen vinden dat je hierover mag praten. De onderzoekers beschouwen deze studie dan ook als eerste stap om grip te krijgen op de beïnvloedbaarheid van de sociale omgeving die bepaalt of een kind durft te praten; een sociale omgeving die zo belangrijk is voor kinderen die kindermishandeling meemaken. “Met de toepassing van de bevindingen van dit onderzoek kan de cultuur van zwijgen over kindermishandeling doorbroken worden”, aldus Hoefnagels. 

Deel dit artikel