Onderzoek naar dynamisch innoveren leidt tot ‘Veranderkaleidoscoop’

In het onderwijs zijn we voortdurend bezig met innoveren. De klassieke aanpak, waarbij een projectleider wordt aangesteld die samen met een stuurgroep en een projectgroep de innovatie gaat regelen, blijkt bij complexe innovatieprocessen helaas vaak niet goed te werken. Men noemt dit ook wel VUCA-processen: Volatile, Uncertain, Complex en Ambiguous. Een VUCA-innovatieproces verloopt niet lineair volgens vaste, vooraf besproken stappen en een vaste planning. Hoe moet je zo’n proces aanpakken? Daarbij helpt de Veranderkaleidoscoop.

Voorheen werden er door scholen veel externe mensen ingehuurd voor het realiseren van onderwijsinnovaties. Tegenwoordig proberen scholen dit meer met de ‘eigen mensen’ te organiseren. Het voordeel hiervan is dat interne veranderaars al goed bekend zijn met de organisatie. Bovendien wordt nieuwe kennis zo binnen de eigen organisatie opgedaan en blijft die kennis voor de organisatie behouden.  In 2018 startte Hogeschool Utrecht samen met drie andere hogescholen –NHL/Stenden, Windesheim en De Haagse Hogeschool – een verkenning van het onderwerp dynamisch innoveren. Daarin kwamen zestien collega’s bij elkaar, allemaal professionals met een interesse in hoe innovaties verlopen in de hbo-praktijk. Dit groeide uit tot het Landelijk Kennisplatform Onderwijsinnovatie, waar acht hogescholen aan deelnemen. Naast de vier genoemde hogescholen zijn dat Inholland, Avans, Artez en Hogeschool Rotterdam. In het Kennisplatform ontstond de wens om meer inzicht te ontwikkelen in wat mensen binnen al die hogescholen doen om het innovatieproces naar een goed einde te brengen. 

Het Kennisplatform Onderwijsinnovatie organiseert regelmatig een leergang Leiders in Onderwijsinnovatie. Ondanks de constructieve sfeer binnen die leergangen en de rijke uitwisselingen van kennis, bleef lang onduidelijk wat veranderaars precies kunnen doen om VUCA-veranderprocessen te beïnvloeden. In 2020 is – gesteund door Zestor – daarom een onderzoek gestart naar wat veranderaars doen in VUCA onderwijsinnovaties. Welke aanpak, interventies en tactieken zetten veranderaars in en welke onderliggende mentale modellen liggen aan die keuzes ten grondslag?

Hier uit is de ‘Veranderkaleidoscoop’ voortgekomen: een denkmodel waarmee je kunt onderzoeken hoe je invloed uitoefent als veranderaar en waar nog ontwikkelruimte zit. Download hier het eindrapport over de Veranderkaleidoscoop.

Deel dit artikel