Beslissingssoftware verbeteren om professionals goed te ondersteunen

Organisaties en instanties nemen continu beslissingen die invloed hebben op burgers en de maatschappij, bijvoorbeeld over verzekeringen en toeslagen. Die beslissingen worden vaak genomen op basis van beschikbare data uit software. Als systemen niet goed werken of niet goed gebruikt worden, kunnen de beslissingen dus onjuist of niet goed onderbouwd zijn. Sam Leewis bestudeert in zijn promotieonderzoek hoe beslissingssoftware en –data beter gebruikt kunnen worden.

Sam Leewis, onderzoeker bij lectoraat Betekenisvol Digitaal Innoveren, wil meer kennis opbouwen over beslissingsondersteunende systemen. Bij zijn onderzoek zijn veel partners betrokken die samen alle burgers ondersteunen, zoals Belastingdienst, Sociale Verzekeringsbank (SVB), Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). “Het ontdekken, controleren en verbeteren van beslisdata voor en uit software heet decision mining. Het doel is om na te gaan waarom bepaalde data tot bepaalde beslissingen leiden, welke regels daaraan ten grondslag liggen in de software en hoe de professionals in de organisatie ermee zijn omgegaan. Met die informatie kunnen wij de systemen helpen verbeteren bij het ondersteunen van instanties. Daar hebben zowel de organisaties als burgers uiteindelijk voordeel bij. Recente voorbeelden van fouten bij mensen en systemen waar beslisdata aan ten grondslag liggen, zijn breed uitgemeten in de media en de politiek. Denk aan de toeslagaffaire.”

Systemen optimaliseren

Het onderzoek moet leiden tot een aantal basisconcepten voor beslissingsondersteunende systemen. Daarvoor worden de systemen van verschillende instanties geanalyseerd en worden uitdagingen inzichtelijk gemaakt. “Een mooi voorbeeld zien we bij DUO voor de toekenning van studiefinanciering. Daar zitten verschillende condities aan, zoals leeftijd van de aanvrager, inkomsten van de ouders en de woonsituatie: uit- of thuiswonend. Op basis van die gegevens van studenten zijn er veel verschillende uitkomsten mogelijk, bijvoorbeeld wel of geen studiefinanciering en de hoogte van het bedrag. In de software kunnen we zien hoe de beslissing is genomen, hoe vaak de beslissingen worden genomen en welke regels daarbij gebruikt zijn. Misschien blijken er regels te zijn die bepaalde gegevens van studenten vragen die helemaal niet nodig zijn. Die regels kunnen dan aangepast of verwijderd worden om het systeem te optimaliseren en zo studenten en DUO te helpen.”

"Een stip op de horizon is dat op basis van data zelfs wetswijzigingen doorgevoerd kunnen worden"

Kloppende beslissingen

Bij verschillende instanties bekijkt het onderzoek of de uitkomsten uit het systeem kloppen met de uiteindelijke beslissingen die gemaakt zijn. Op basis daarvan wordt de techniek verbeterd. “We willen methodes ontwikkelen waarmee professionals echt aan de slag kunnen. Die methodes gaan we valideren in workshops. Zo’n methode kan bijvoorbeeld een algoritme zijn dat beslispatronen ontdekt uit grote hoeveelheden opgeslagen data. Studenten van HBO-ICT zijn betrokken om algoritmes te ontwikkelen. Het is essentieel dat studenten begrijpen dat in de beroepspraktijk beslissingen genomen kunnen worden op basis van eerder genomen beslissingen. Dat in het verleden behaalde resultaten wél garantie bieden voor de toekomst.”

 

“Ook worden de methodes in focusgroepen getest om te bepalen welke competenties en skills mensen nodig hebben om ermee te werken. Denk bijvoorbeeld aan analytische vaardigheden of programmeervaardigheden. Een belangrijke vraag hierbij is hoe deze competenties ontwikkeld kunnen worden.”

Wetswijziging op basis van data

“Een stip op de horizon is dat op basis van data zelfs wetswijzigingen doorgevoerd kunnen worden. Er is wettelijk bijvoorbeeld bepaald dat mensen 3 km te hard mogen rijden waar een maximum snelheid van 100 km per uur geldt. Maar als mensen hier geen gebruik van maken, hoeft dit misschien ook niet in de wet te staan? Decision mining kan heel waardevol zijn om regel- en wetgeving functioneel aan te scherpen.”

Deel dit artikel