'Beroepsonderwijs speelt een cruciale rol bij complexe maatschappelijke vraagstukken'

Beroepsonderwijs

Het beroepsonderwijs is volgens lectoren Elly de Bruijn en Ilya Zitter nog altijd een onderbelichte sector, terwijl het grootste gedeelte van de beroepsbevolking er wordt opgeleid. Sinds de oprichting van het lectoraat Beroepsonderwijs in 2007 is veel nieuwe kennis ontwikkeld over het vormgeven, begeleiden en beoordelen van onderwijs. Per 1 juli 2020 is het lectoraat met vier jaar verlengd: ‘We willen ontwikkelde kennis meer en beter integreren en laten doorwerken in de praktijk.’

‘Er wordt relatief weinig onderzoek gedaan naar het middelbaar en hoger beroepsonderwijs’, vertellen Elly de Bruijn en Ilya Zitter. ‘Het netwerk van onderzoekers is klein, terwijl verreweg het grootste gedeelte van alle werkende mensen in Nederland in het mbo en hbo wordt opgeleid. Dat zijn allemaal mensen die werken aan de grote maatschappelijke vraagstukken van onze tijd, zoals de energietransitie, digitalisering en de inclusieve samenleving. Die wil je toch goed geëquipeerd de arbeidsmarkt opsturen?’

‘Goed geëquipeerd betekent ook dat er blijvend aandacht is voor persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van je professionele identiteit. Het is de bedoeling dat onze beroepsbevolking zich gedurende het hele werkende leven blijft ontwikkelen, en dus steeds opnieuw in aanraking komt met het beroepsonderwijs. Daarom is het belangrijk om met speciale aandacht naar de kwaliteit van ons beroepsonderwijs in zowel het mbo als het hbo te kijken.’

Didactiek van de houtbewerking

‘In Nederland hebben we die traditie helaas niet echt. Er zijn maar een paar beroepsgroepen met een eigen kennisinfrastructuur rond het beroep en hoe je daarvoor opleidt. Dat geldt bijvoorbeeld voor beroepsgroepen in de gezondheidszorg inclusief de medische onderwijskunde, voor de beroepen van leraren en ook wel voor beroepen van ontwerpers.’

"Het lectoraat is van grote waarde voor de kennisinfrastructuur in het mbo, de ontwikkeling van onze onderzoekscultuur en kwaliteit van ons onderwijs."

Marjanne Hagedoorn
Practor Landstede Groep

‘In landen als Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland gaat dat anders. Daar hebben ze bij wijze van spreken een hoogleraar didactiek van de houtbewerking. In Nederland moeten we het doen met de didactiek van beroepsonderwijs in het algemeen, maar je gaat toch ook niet alle didactiek in het voorgezet onderwijs op een grote hoop gooien? Al die verschillende vakken zoals taal, rekenen en bètavakken hebben hun eigen didactiek en hun eigen kennisinfrastructuur en dat geldt ook voor de opleidingen en vakken in het beroepsonderwijs.’

Kennis integreren en samenwerken

‘De komende jaren gaan we vooral werken aan het nog meer en beter integreren van kennis. Als je leeromgevingen ontwerpt ontkom je eigenlijk niet aan nadenken over begeleiding, en begeleiden is natuurlijk ook altijd een beetje beoordelen. Op al die verschillende expertisegebieden is de afgelopen jaren veel kennis ontwikkeld, maar ze lopen in de praktijk natuurlijk voortdurend door elkaar heen. Vanuit die meer integrale blik volgt logischerwijs ook meer focus op zaken als werken in teams en leiderschap in het beroepsonderwijs. Al die kennis helpt het mbo en hbo om wendbaar in te kunnen spelen op ontwikkelingen in onze complexe en dynamische samenleving.'

‘Daarnaast willen we meer samenwerken met onze collega-onderzoekers op andere terreinen. We werken al veel samen met partners uit de beroepspraktijk, maar als onderwijskundigen hebben we juist ook de vak- en beroepsinhoudelijke expertise van onze collega’s hard nodig.’

Corona en kennis die werkt

‘Het maatschappelijk nut van ons onderzoek staat voor ons altijd voorop. Het liefst gebruiken we hele concrete vraagstukken als vertrekpunt voor het doen van onderzoek. Aan kennis om de kennis hebben we niet zoveel als we betere professionals willen opleiden of een beroepsgroep willen helpen innoveren.’

"Het lectoraat is onmisbaar bij het lerend innoveren en innoverend leren in het onderwijs en vindt kwalitatief hoogwaardige antwoorden op complexe onderwijsuitdagingen binnen en buiten de HU."

Erik Hasenack
Community Developer Teaching & Learning Network HU

‘Het onderzoek naar programmatisch toetsen van onze hogeschoolhoofddocent Liesbeth Baartman is een mooi voorbeeld van kennis die doorwerkt. Toen in de eerste weken van de coronacrisis alle vormen van toetsen en beoordelen bij de HU werden omgegooid, zagen we haar werk ineens overal terug: in (crisis)beleid, bij examencommissies en bij docenten(teams).’

Aandacht voor beroepsonderwijs

‘Door corona is er meer aandacht voor de manier waarop we ons onderwijs vormgeven. Hoewel er veel moois gebeurt, zie je nu ook dat er grenzen zitten aan digitalisering en online onderwijs. Achter je laptop of uit een boek kun je simpelweg niet leren hoe je een wendbare beroepsbeoefenaar wordt, daar heb je ook interacties met anderen en ervaringen in de praktijk voor nodig.’

"Het lectoraat levert een grote bijdrage aan grenspraktijken binnen 'de driehoek': het werkveld, wetenschappelijke kennisontwikkeling en de lerarenopleiding"

Niek van den Berg
Lector Aeres Hogeschool Wageningen en voorzitter bestuur divisie Beroepsonderwijs, Bedrijfsopleidingen en Vakmanschap (BBV) van Vereniging voor Onderwijs Research (VOR)

‘Het zou mooi zijn als al die extra aandacht ook op de lange termijn leidt tot meer focus op de kwaliteit van ons beroepsonderwijs. Ons werk is geslaagd als we zien dat het mbo en hbo de door ons ontwikkelde kennis benutten om aan hun kwaliteit te werken. Daarmee dragen we tegelijkertijd bij aan maatschappelijke uitdagingen en de kwaliteit van (samen)leven in de stedelijke omgeving.'

Deel dit artikel