‘Aanmeldprocedures basisscholen moeten transparanter’

Kinderen van hoogopgeleide ouders hebben onevenredig veel kans op goed basisonderwijs, kwam afgelopen maand volop in het nieuws. Afschaffing van automatische plaatsing bij aanmelding voor de leeftijd van drie jaar kan helpen de verschillen te verkleinen, zegt het Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen. Ons lectoraat Participatie en Stedelijke Ontwikkeling was betrokken bij het onderzoek, dat naar de Utrechtse gemeenteraad is gestuurd en verder vorm krijgt in een plan van aanpak. 

Tijdens de gedwongen sluiting van basisscholen tussen 16 maart en 8 juni bleek dat hoger opgeleide ouders hun kinderen beter ondersteunen bij hun schoolwerk dan lager opgeleide ouders, met kennis en vaardigheden, iPads en rustige studieruimte. Alle reden om, nu de scholen weer open zijn, de ongelijkheid van kansen in het onderwijs met hernieuwde energie aan te pakken, stellen de onderzoekers van het Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen. “Om te beginnen, moeten alle ouders dezelfde kansen krijgen om hun kinderen naar de door hen gekozen school te sturen.”

Wie het eerst komt, het eerst maalt

De belangrijkste bevinding uit dit onderzoek is dat ouders niet dezelfde kans hebben om hun kind op de basisschool van hun voorkeur geplaatst te krijgen. Dat komt doordat scholen met vooraanmeldingen werken die automatisch leiden tot toelating. Hoger opgeleide ouders zijn beter op de hoogte van deze regels en melden hun kinderen daarom vaak heel vroeg aan. De meeste scholen uit het onderzoek hanteren de spelregel ‘wie het eerst komt, het eerst maalt.'

" Alle ouders moeten dezelfde kansen krijgen om hun kinderen naar de door hen gekozen school te sturen."

Aanmeldleeftijd als basis voor oplossing

De sinds 2014 geldende wettelijke aanmeldleeftijd van drie jaar biedt een uitstekende basis om een helder toelatingsbeleid te formuleren voor basisscholen in de stad Utrecht, volgens de onderzoekers. Ook zien zij die aanmeldleeftijd als prima middel om alle ouders eenzelfde kans te bieden om hun kind op de school van hun voorkeur te krijgen. “Als alle partijen zich aan de wettelijk voorgeschreven leeftijd houden, dan kunnen ze daarmee een halt toeroepen aan de bestaande praktijk van vooraanmelding en automatisch plaatsing van kinderen.”

"De aanmeldprocedures en communicatie daarover moeten transparanter, voor basisscholen in de gehele stad"

Aanmeldprocedures moeten transparanter

Als alle aanmeldingen van een leeftijdsgroep op eenzelfde moment op tafel komen, dan hebben alle ouders evenveel kans dat hun kind op de school van hun voorkeur terecht kan. De onderzoekers verwachten niet dat met dat goede begin alle problemen worden opgelost die scholen en ouders ervaren. Ook de aanmeldprocedures moeten transparanter, voor basisscholen in de gehele stad, stellen zij. “Communicatie daarover is voor verbetering vatbaar. Daarnaast moet gekeken worden naar wat er nodig is om de aanmeldleeftijd goed te kunnen handhaven.”

Urgentie en vervolg

De gemeente Utrecht, scholen en ouders onderkennen de urgentie van de kansenongelijkheid en de noodzaak voor een oplossing. Een van de vervolgacties is dat betrokkenen (schoolbesturen en gemeente) samen dit plan van aanpak ontwikkelen om het aanmeldbeleid verder vorm te geven in de toekomst. Verschillende andere gemeenten gaan, mede door de bevindingen uit het Utrechtse onderzoek, ook aan de slag met het onderzoeken van hun aanmeldbeleid.

Dit is een aangepaste versie van het artikel dat eerder verscheen op Socialevraagstukken.nl.

Kenniscentrum Gemengde Scholen

Utrecht telt 110 basisscholen, die worden bestuurd door 18 schoolbesturen. Op verzoek van de gemeenteraad en in opdracht van de wethouder Onderwijs heeft het Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen het beleid voor aanmelding en toelating onderzocht, in samenwerking met het lectoraat Participatie en Stedelijke Ontwikkeling van Hogeschool Utrecht.

Zie ook gemengdescholen.nl

Deel dit artikel