ORD congres op de HU: “We moeten met ons onderwijs en onderzoek middenin de maatschappij staan"

Het driedaagse congres staat in het teken van ‘Onderwijs voor transitie’. Wat houdt dat precies in? Mieke Koeslag-Kreunen, lector Werken in Onderwijs en directeur van kenniscentrum Leren en Innoveren op de HU, is als congresvoorzitter betrokken bij de keuze voor dit thema. “Als onderwijsinstelling willen we bijdragen aan dat wat de maatschappij nodig heeft: oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen als polarisatie, klimaatverandering, arbeidsmarkttekorten, betaalbare zorg en digitalisering. Dat vraagt ook transities van ons, als onderzoekers én als onderwijsinstelling. Want hoe zorg je er in deze tijden voor dat leerlingen, studenten en beroepsbeoefenaars het beste kunnen leren? Dan bedoel ik trouwens niet alleen het schoolse leren, maar ook leren en professionaliseren op de werkplek zelf. Dat laatste is even belangrijk bij maatschappelijke transities.”

Het onderwijsveld is altijd een plek waar veel gebeurt en verandert. Maar Mieke en collega-onderzoekers zien dat sommige vraagstukken nu extra hard de scholen binnenkomen. Neem het lerarentekort. “In Utrecht zien we dat de lerarentekorten ongelijk verdeeld zijn. In de ene wijk van de stad zijn geen tekorten, in de andere wel. Het gaat dan om wijken met meer armoede, grotere afstand tot arbeid, een hoge diversiteit aan leer- en onderwijsbehoeftes en lagere ouderbetrokkenheid. Met praktijkgericht onderzoek én via opleidingen proberen we deze ongelijkheid aan te pakken.”

“Zo kijken we in het project Leerpracht Overvecht, in een diverse wijk met een lerarentekort, wat je al in de lerarenopleiding kunt doen om studenten goed te laten starten op scholen in Overvecht, met extra scholing in het leren benutten van meertaligheid bijvoorbeeld. De uitdagingen in de wijk zijn reëel, maar het lerarentekort komt ook, en ik zeg het maar plat, door vooroordelen. Leraren die er al werken, zijn mega-enthousiast en brengen graag het positieve naar voren. Doordat we in het project nauw met hen samenwerken en hun ervaringen delen (bijvoorbeeld in deze podcast), hopen we beginnende leraren warm te maken voor het leraarschap.”

Onderzoekers van allerlei pluimage zullen tijdens de ORD op de HU samenkomen. Waar kijkt Mieke zelf het meest naar uit? “We hebben een boeiend, gevarieerd inhoudelijk programma neergezet. Maar ik kijk ook uit naar de pauzes”, vult ze lachend aan. “Want daar vinden immers de echte verbindingen plaats. Dat gesprek in de pauze moet wel gevoed worden. Daarom hebben we expres een programma gemaakt met verrijkende perspectieven, zoals de keynote van Karin Geuijen, die zelf geen onderwijskundige is maar wel expert op het gebied van transitiewetenschap. Zo’n nieuw perspectief neem je dan weer mee in je gesprekken in de pauze.”

“Het is de eerste keer dat dit congres bij een hogeschool georganiseerd wordt”, zegt Mieke met enige trots. “We wilden dit ook meteen in een breed consortium doen, met het mbo, andere hbo’s in de regio, de Utrechtse universiteiten en UMCU. De variatie in onderzoeksaanpakken die dit brede verband met zich meebrengt, vinden we heel belangrijk. Want om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken in onderwijs en onderzoek, heb je juist die verschillende benaderingen nodig. Je kan niet alleen maar naar je eigen vak of voorkeursmethode kijken, je moet over de grenzen van je expertise of beroep heen kijken. Er zijn immers veel verschillende stakeholders betrokken in onderwijs. Alleen als we een mix van expertise en onderzoeksmethoden weten te benutten kunnen we onderwijs voor transitie realiseren.”

• Opleidingshuis helpt collega leraren beter te worden in hun werk (HU Story)
• Duurzamer Utrecht door digitale dubbelganger (HU Story) 
• Buitenspel, over hoe studenten en kinderen zich ontwikkelen op gebied van gezondheid en welzijn op een Utrechts AZC (HU Story)   
• CoVE SEED, over het innoveren van beroepsonderwijs voor fossielvrije wereld

De ORD 2026 wordt in opdracht van en in overleg met de Vereniging voor Onderwijs Research (VOR) georganiseerd door Hogeschool Utrecht, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, Marnix Academie, MBO Amersfoort, MBO Utrecht, ROC Midden Nederland, UMC Utrecht, Universiteit voor Humanistiek en Universiteit Utrecht in samenwerking met het Vlaams Forum voor Onderwijsonderzoek. Aanmelden kan niet meer, maar het volledige programma vind je hier. Tijdens het congres is het ook mogelijk om een workshop te doen bij het HUB Lab, Nanda Vrielinks Buitenonderwijs en het Vitaliteitslab van ROC-Midden Nederland.