HU en Veenendaal bouwen digital twin: “Een digitale stad valt of staat met de kwaliteit van de data”

Stel, je wilt als gemeente een nieuwe wijk bouwen. Dat is niet alleen een kwestie van stenen. Zijn er genoeg voorzieningen in de buurt, hoe is de bereikbaarheid, is het stroomnet er wel op toegerust? Met een digital twin kun je de bouw tot in detail simuleren en digitaal alternatieven onderzoeken. Zo kom je tot de beste oplossingen nog voor er één spade de grond is ingegaan. Niet gek dus dat steeds meer gemeenten zo’n digitale 3D-replica van hun leefomgeving willen ontwikkelen. Veenendaal is zo’n gemeente. Het voerde vorig jaar al een pilot uit met Hogeschool Utrecht, dat de nodige ervaring heeft dankzij het Digital Twins Lab.

Guido Ongena was als lector Data Driven Government vanaf het begin betrokken bij de samenwerking. Voor de doorontwikkeling van de pilot werd een Professional Doctorate gestart, een praktijkgericht doctoraatstraject. In Diana Boekman werd de perfecte PD-kandidaat gevonden. Zij begon als docent kunstmatige intelligentie en deed later als vastgoeddirecteur bij de HU ervaring op met gebiedsontwikkeling. Hun eerste uitdaging: de data op orde krijgen. Ongena: “Voordat je als gemeente simulaties en predicties gaat doen, wil je eerst zorgen dat je data compleet is en dat je straks met zekerheid kunt zeggen op basis van welke data een beslissing is genomen."

Maar ook als de data over een bepaald thema compleet en betrouwbaar is, ben je er nog niet. Want als je geen standaarden hebt afgesproken waaraan je wilt voldoen, kun je nog altijd niet goed evidence-based beleid voeren. Boekman: “Een goed voorbeeld, dat deze zomer veelvuldig in het nieuws was, is hittestress, waarbij mensen gezondheidsproblemen kunnen krijgen van de hitte. Als gemeente kan je dit bijvoorbeeld tegengaan door meer groen te plaatsen. Prachtig. Maar wanneer spreken we eigenlijk van hittestress, zijn daar definities voor? Je kunt ze eventueel zelf opstellen, maar het is onwenselijk als lokale overheden allemaal hun eigen definities gaan hanteren van landelijke problemen.” Het definiëren van dit soort meetstandaarden zou volgens Boekman bovendien geen beleidsmatige keuze moeten zijn vanuit de wetenschap bepaald moeten worden.

Naast de behoefte aan kwalitatief goede data en aan standaarden is er nog een derde uitdaging voor de digital twin: de toegankelijkheid van data. Want dat die data er is, betekent nog niet dat iedereen er toegang toe heeft. Boekman: “Datastromen lopen in de praktijk vaak gescheiden. Degene die een spade in de grond wil steken voor internetkabels, weet niet per se waar de riolering loopt – en andersom. Voor een digital twin moet je al die data tot je beschikking hebben.” Boekman probeert deze gegevens nu allemaal boven tafel te krijgen in Veenendaal. Met studentengroepen bouwt ze op kleine schaal al digital twins, om uitvoeringsproblemen bloot te leggen.

Guido Ongena: “Informatiehuishouding is bij de Rijksoverheid een groot en urgent vraagstuk. De toeslagenaffaire – en de afwikkeling ervan - heeft daar nog eens een schijnwerper op gezet. Een paar jaar geleden is daarom een omvangrijk programma gestart, Open op Orde, om informatiehuishouding binnen alle rijksorganisaties beter op orde te krijgen. Dat is een goede ontwikkeling. Er zou wat ons betreft structureel meer aandacht moeten komen voor datamanagement, met meer opleidingsmogelijkheden, zodat we meer dataprofessionals krijgen. Anders blijft zo’n overheidsproject toch: dweilen met de kraan open.”

“Het project met de gemeente Veenendaal laat zien wat voor mooie dingen je kunt doen als je data van goede kwaliteit zijn, beschikbaar zijn en je standaarden duidelijk zijn. Het is daarmee een duwtje in de rug om afspraken te gaan maken en dit te regelen, binnen de gemeente én daarbuiten. Die impact van het project zou wel eens net zo belangrijk kunnen blijken als de digital twin zelf.”

Kijk ook eens naar de HU Story over de digital twin van de stad Utrecht