Promotie Anita Emans

Leraren worden steeds vaker aangesproken op hun professionele verantwoordelijkheid. Ze moeten vernieuwen, samenwerken, onderzoeksmatig werken en tegelijkertijd overeind blijven in een complex onderwijssysteem. Vaak klinkt daarbij de oproep: leraren moeten meer regie nemen. Maar wat betekent dat in de dagelijkse praktijk? En wat hebben leraren nodig om daadwerkelijk die regie te kunnen nemen?

Professionele ontwikkeling in een duale context

In haar promotieonderzoek laat Anita Emans zien dat professionele ontwikkeling van leraren niet alleen draait om individuele motivatie of vaardigheden. Minstens zo belangrijk is hoe leraren leren handelen binnen de spanningen van hun werkpraktijk.

In haar proefschrift Teacher agency development within the dynamics of a dual learning context: Navigating aspirations and practices onderzoekt zij hoe leraren agency ontwikkelen wanneer zij werken én leren in een duale context, zoals een professionele masteropleiding.

Het onderzoek is gebaseerd op een meerjarige kwalitatieve studie naar zes leraren die naast hun werk een masteropleiding volgden. In samenwerking met Hogeschool Leiden en Hogeschool Utrecht analyseerde Emans hoe deze leraren gebruikmaken van de mogelijkheden (affordances) die hun leer- en werkomgeving biedt, en hoe zij omgaan met spanningen tussen persoonlijke ambities, professionele idealen en institutionele verwachtingen.

Agency als dynamisch proces

De resultaten laten zien dat agency geen vaststaande eigenschap is, maar een dynamisch proces dat zich ontwikkelt in interactie met anderen en met de context. Leraren tonen agency door betekenis te geven aan hun werk, hun professionele identiteit te herijken, samen te werken en actief werkprocessen te beïnvloeden.

Cruciaal daarbij is dat leeromgevingen ruimte bieden voor dialoog, experiment en gezamenlijke reflectie. Professionele groei blijkt geen individueel traject, maar een relationeel en contextgebonden proces.

Spanning als motor voor groei

Dit vraagt van opleidingen en scholen dat zij niet alleen sturen op meetbare opbrengsten, maar ook investeren in relationele en culturele voorwaarden die agency mogelijk maken. Een opvallend resultaat uit het onderzoek is dat juist de spanning tussen wat leraren willen en wat in de praktijk mogelijk lijkt, een belangrijke motor kan zijn voor professionele groei. Wanneer deze spanning wordt erkend en leraren ondersteuning krijgen om ermee te werken, ontstaat ruimte voor duurzaam leren én welzijn.

Dit vraagt van opleidingen en scholen dat zij niet alleen sturen op meetbare opbrengsten, maar ook investeren in relationele en culturele voorwaarden die agency mogelijk maken.

Over Anita Emans

Anita Emans is hogeschooldocent en onderzoeker bij Hogeschool Utrecht en verbonden aan het lectoraat Normatieve Professionalisering. Op vrijdag 20 maart 2026 om 12.15 uur verdedigt zij haar proefschrift Teacher agency development within the dynamics of a dual learning context: Navigating aspirations and practices aan de Universiteit Utrecht, in samenwerking met Hogeschool Utrecht.

Haar promotoren zijn Cok Bakker en Elly de Bruijn. Copromotor is Helma Oolbekkink-Marchand.

Praktische informatie

Titel proefschrift
Teacher agency development within the dynamics of a dual learning context: Navigating aspirations and practices

Datum en tijd
Vrijdag 20 maart 2026, 12.15 uur

Locatie
Academiegebouw, Universiteit Utrecht

De promotie is ook online te volgen via een livestream (link volgt).

Meer weten?

Wil je meer informatie over dit onderzoek? Bekijk de projectpagina: Studerende leraren en de beroepspraktijk 
Interesse in de pdf van het proefschrift? Stuur dan een e-mail naar anita.emans [at] hu.nl

.