Promotie Marjanne Hagedoorn: Hoe blijven mbo-docenten zichzelf ontwikkelen in een veranderende praktijk?

Voor mbo-docenten is geen dag hetzelfde: zij geven les, werken samen met collega’s, vernieuwen onderwijs en schakelen met de beroepspraktijk. Het promotieonderzoek van Marjanne Hagedoorn laat zien dat hun professionele ontwikkeling vooral plaatsvindt in deze dagelijkse praktijk. Terwijl zij werken, blijven zij leren op een manier die persoonlijk, dynamisch en voor iedere docent anders is.

Waarom dit onderzoek?

Mbo-docenten spelen een sleutelrol in het opleiden van studenten voor de beroepspraktijk en de samenleving. Tegelijkertijd verandert het mbo voortdurend door technologische ontwikkelingen, veranderende beroepen en een diverse studentenpopulatie. Dit vraagt van docenten dat zij zich blijven ontwikkelen zowel vakinhoudelijk als pedagogisch-didactisch.

“Soms is het best een uitdaging om alles bij te houden: veranderingen in het werkveld, nieuwe onderwijsvormen en de verschillende behoeften van studenten.”

Toch is er nog relatief weinig bekend over hoe ervaren mbo-docenten zich gedurende hun loopbaan blijven ontwikkelen, en hoe zij daarin het beste ondersteund kunnen worden.

In dit promotieonderzoek staat daarom de vraag centraal: hoe ontwikkelen ervaren mbo-docenten zich professioneel? Daarbij is gekeken naar:

• welke activiteiten zij ondernemen;
• wat zij daarvan leren;
• en welke factoren dat leren ondersteunen.

Voor dit onderzoek zijn 26 ervaren mbo-docenten uit de domeinen welzijn en economie, afkomstig van vijf mbo-scholen, gedurende meedere jaren (2018 - 2021) gevolgd.

Wat zijn de resultaten?

Het onderzoek laat zien dat professionele ontwikkeling vooral plaatsvindt in het dagelijks werk: tijdens lesgeven, samenwerken, curriculumontwikkeling en interactie met het werkveld. Tegelijk spelen formele professionaliseringsactiviteiten ook een belangrijke rol. Het gaat dus om een combinatie van formeel en informeel leren.

Daarnaast blijken docenten te verschillen in hoe, wat en waardoor zij zich ontwikkelen. Er zijn drie profielen te onderscheiden:

• een focus op lesgeven en onderwijsinnovatie;
• een focus op reflectie en samenwerking binnen de organisatie;
• een focus op strategisch handelen en loopbaanontwikkeling.

Deze verschillen maken duidelijk dat professionele ontwikkeling maatwerk vraagt. Een standaardaanpak werkt niet.

Aanbeveling voor de praktijk.

Op basis van het onderzoek worden onder andere de volgende aanbevelingen gedaan:

• Benut het leerpotentieel van de werkplek sterker, bijvoorbeeld via samenwerking, co-teaching en innovatieprojecten.
• Stimuleer dialoog binnen teams over leren en ontwikkelen.
• Sluit professionalisering beter aan op individuele behoeften en doelen.
• Versterk de verbinding tussen onderwijs en beroepspraktijk, bijvoorbeeld via stages voor docenten en samenwerking met externe partners.

Impact

Het onderzoek draagt bij aan beter inzicht in hoe mbo-docenten leren en hoe scholen dit kunnen ondersteunen. Dit kan leiden tot sterker onderwijs, betee aansluiting op de beroepspraktijk en beter voorbereide studenten. 

Leren in de praktijk

Een van de meest opvallende bevindingen is hoe sterk het leren van mbo-docenten verweven is met hun dagelijkse werk.

Denk bijvoorbeeld aan een docent welzijn die samen met collega’s en praktijkorganisaties een nieuw curriculum ontwikkelt. Tijdens dit proces leert de docent niet alleen over actuele ontwikkelingen in het werkveld, maar ontwikkelt hij ook vaardigheden in samenwerking, afstemming met externe partners en het vertalen van praktijkontwikkelingen naar onderwijs. “Maar juist daardoor blijf ik leren. Niet alleen door cursussen, maar vooral door mijn dagelijkse werk en de samenwerking met anderen.”

Waar dit soort activiteiten traditioneel niet altijd als ‘professionalisering’ worden gezien, laat dit onderzoek zien dat ze juist een cruciale bron van leren vormen. Professionele ontwikkeling staat niet los van het werk, maar vindt er middenin plaats. “Wat ik mooi vind, is dat mijn studenten zien dat ik zelf ook blijf ontwikkelen.”

Over Marjanne Hagedoorn

Marjanne Hagedoorn is practor bij Landstede Groep. Op 18 juni 2026 verdedigt zij haar proefschrift Vocational Teachers – Understanding continuing professional development of experienced teachers in vocational education aan de Open Universiteit, in samenwerking met het lectoraat Beroepsonderwijs van Hogeschool Utrecht.

Promotor is prof. dr. Elly de Bruijn
Co‑promotor is dr. Maaike Koopman

Meer weten?

Wil je meer informatie over dit onderzoek? Bekijk de projectpagina:
https://www.hu.nl/onderzoek/projecten/professionele-ontwikkeling-van-ervaren-mbo-docenten

Interesse in de pdf van het proefschrift? Stuur dan een e-mail naar: docentprofessionalisering[at]landstedegroep.nl