Evaluatie van de Wet en het Besluit normering buitengerechtelijke incassokosten (WIK/BIK), dertien jaar na invoering. Werkt de wetgeving nog zoals bedoeld? En sluit het systeem aan bij het huidige denken over mensgerichte civiele invordering?

Doel

Het onderzoek evalueert in hoeverre de WIK en BIK in de praktijk functioneren zoals bij invoering beoogd, en of dit volstaat vanuit de huidige Rijksvisie op civiele invordering. Op basis van empirisch onderzoek onder tien stakeholdergroepen en een internationale vergelijking worden concrete bijstellingen geformuleerd. Het onderzoek vormt de empirische basis voor de Kamertoezegging over wetsevaluatie en levert input voor het Nationaal Programma Armoede en Schulden.

Resultaten

  • Inzicht in hoe incassobureaus, deurwaarders, zelfincassanten, factoringbedrijven en BNPL-aanbieders de WIK/BIK toepassen en welke knelpunten zij daarbij ervaren 
  • Beoordeling of de forfaitaire tarieven uit 2012 nog kostendekkend en proportioneel zijn in de huidige markt 
  • Overzicht van beoogde en onbeoogde effecten van de wetgeving voor debiteuren, crediteuren en de incassobranche 
  • Analyse van hoe de WIK/BIK zich verhoudt tot het huidige beleidsdenken over preventie, de-escalatie en mensgerichte invordering 
  • Internationale vergelijking met Zweden, Duitsland en Frankrijk, met identificatie van overdraagbare elementen 
  • Concrete, geprioriteerde bijstellingen van de WIK/BIK, getoetst op juridische, politieke en praktische haalbaarheid via een stakeholderbijeenkomst

Aanpak

Mixed-methods evaluatieonderzoek in zeven fasen: reconstructie beleidstheorie (RPE-kader), analyse economische en juridische ontwikkelingen, 52 diepte-interviews met tien stakeholdergroepen, syntheseanalyse, internationale rechtsvergelijking (Zweden, Duitsland, Frankrijk), formulering en stakeholdertoetsing van bijstellingen.

Impact voor het onderwijs

Het onderzoek biedt schuldhulpverleners, sociaal raadslieden, deurwaarders en beleidsmakers een empirisch onderbouwd beeld van wat de wetgeving in de praktijk doet en waar het schort. De bevindingen zijn bruikbaar in HBO-opleidingen voor schuldhulpverlening en juridische dienstverlening. De bijstellingen voeden de politieke besluitvorming over aanpassing van de WIK/BIK en de verdere uitwerking van het Nationaal Programma Armoede en Schulden.

Betrokken HU-onderzoekers

Samenwerking met kennispartners

Voor dit project werken we samen met de Universiteit van Amsterdam en André Moerman. 

Bijdrage aan SDGs

SDG 1 (Geen armoede): het onderzoek richt zich op het voorkomen dat kleine schulden uitgroeien tot problematische schulden door onbeheerste kostenoploop.

SDG 10 (Minder ongelijkheid): het onderzoek beoogt de bescherming van groepen in een financieel kwetsbare positie te versterken via betere normering en handhaving.

 

Betrokken lectoraten