'Meer aandacht in opleidingen nodig voor commerciële dilemma's in de professionele beroepspraktijk'
Commerciële professionals hebben dagelijks te maken met verschillende belanghebbenden, zoals opdrachtgevers en klanten, en vervullen daardoor verschillende rollen: ze zijn expert, rapporteur, maar ook dienstverlener. “Als een van de rollen de boventoon voert, betekent dat automatisch dat andere rollen minder aandacht krijgen. Professionals moeten zich bewust zijn van de verschillende rollen die ze hebben en de keuzes die ze daarin maken”, stelt Pim Klamer in zijn proefschrift.
In zijn promotieonderzoek richt Pim Klamer, onderzoeker bij het lectoraat Normatieve Professionalisering en docent bij de bacheloropleiding Facility Management van Hogeschool Utrecht, zich op de risico’s van klantgerichtheid voor de inhoudelijke kwaliteit van het werk van zakelijk vastgoedtaxateurs. “Sinds 2012 hebben zij een heel pallet aan regels gekregen om hun werk goed te doen. Daardoor kregen taxateurs het idee dat ze meer en meer een afvinklijstje langs liepen. Maar procedurele kwaliteit zegt in principe weinig over de vakinhoudelijke kwaliteit van het uitgevoerde werk. De vraag is en blijft: wat is goed taxeren? En in hoeverre wordt een professional daarin gestuurd door opdrachtgevers of regelgeving?”
Expert, dienstverlener of rapporteur?
“Welke criteria hanteren taxateurs om hun werk te beoordelen en hoe zien zij hun eigen rol? Dat verschilt per persoon. Een taxateur vervult bijvoorbeeld de rol van een expert die kennis gebruikt om taxaties op te stellen, maar is tegelijkertijd ook een dienstverlener. Hij of zij wil klantgericht zijn en door klanten goed beoordeeld worden door een begrijpelijk, snel en niet te duur taxatierapport te bieden. Ten slotte vervult hij of zij de rol van rapporteur: het schriftelijk verantwoorden dat het werk volgens de regels is uitgevoerd. Als één van de rollen de boventoon voert, betekent dat automatisch dat andere rollen minder aandacht krijgen. Als de expertrol ondergesneeuwd raakt, beïnvloedt dat de inhoudelijke kwaliteit van de taxatie. Taxateurs willen alle regels naleven en tegelijkertijd dat klanten terug komen, maar die belangen staan soms ver uit elkaar. Professionals moeten zich bewust zijn van de verschillende rollen die ze hebben en de keuzes die ze daarin maken."
Meer aandacht voor kritisch denken
“Professionals die met verschillende belanghebbenden te maken hebben, hebben een onderzoekende geest nodig om tunnelvisie te voorkomen. Dit helpt hen bijvoorbeeld om niet té klantgericht te denken en kritisch te blijven op de eigen oordeelsvorming. Bij taxateurs of accountants spreekt men van een professioneel-kritische instelling. Veel opleidingen zijn vooral gericht op vakinhoudelijke kennis en vaardigheden, waardoor er soms weinig aandacht is voor zaken als kritisch denken en oordeelsvorming. Het zou daarom goed zijn om in opleidingen meer voorbereiding te bieden op de wisselwerking tussen professionele en commerciële dilemma’s in de beroepspraktijk waarin belanghebbenden en beïnvloedingsmechanismen een grote rol kunnen spelen. Daardoor leren professionals kritisch te kijken naar informatie en bronnen en situaties van oordeelsbias te herkennen en voorkomen.”
“Dat zelfbewustzijn en kritisch denken is belangrijk voor commerciële professionals, zoals ingenieurs, maar ook voor bijvoorbeeld leraren, huisartsen en journalisten. Zo krijgt een leraar te maken met de uiteenlopende belangen en verwachtingen van ouders, studenten en onderwijsinstellingen. Een ingenieur heeft te maken met opdrachtgevers die voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten. Ze moeten allemaal omgaan met tijdsdruk en verschillende belangen en in die beperkte tijd goed werk afleveren op basis van analyse en oordeelsvorming. Dat maakt veel van dit soort professionals hybride, in de zin dat ze verschillende belangen moeten verenigen in hun werk.”
Over het onderzoek
Pim Klamer deed promotieonderzoek aan Universiteit Utrecht en combineerde dit met een onderzoekersrol bij Hogeschool Utrecht. Hij verdedigde zijn proefschrift ‘Valuing the client or the property? An examination of client-related judgement bias in real estate valuation’ vrijdag 5 maart 2021. Download de samenvatting van het proefschrift.
HU-nieuwsbrief, blijf op de hoogte
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks het belangrijkste nieuws over ons onderwijs, onderzoek en onze impact op de regio.
Meld je aan