Kleinbedrijf investeert nauwelijks nog, educatie kan het tij keren

De economische situatie van kleine ondernemers blijft kwetsbaar. Het ondernemersvertrouwen is voor het eerst in vier jaar negatief. Ook de nettomarges dalen verder en één op de vier ondernemers verdient minder dan het sociaal minimum. In de horeca, detailhandel en zorg loopt dit zelfs op naar één op de drie ondernemers. "De Haagse politiek zet de kleine ondernemer steeds verder onder druk. In de afgelopen twee jaar zijn de lonen en sociale lasten fors gestegen, terwijl fiscale aftrekposten voor kleine ondernemers juist zijn verlaagd. Daardoor draaien zij inmiddels slechtere marges dan veel zzp’ers”, stelt Lex van Teeffelen van de HU, als onderzoeker betrokken bij de Kleinbedrijf Index.

Die druk heeft direct invloed op de investeringsruimte. Slechts 23% van de bedrijven investeert meer dan 10% van de omzet terug in de onderneming. Tegelijkertijd stijgt de behoefte aan financiering naar 38%, het hoogste niveau in twee jaar. Deze kapitaalbehoefte zit vooral bij groeiende en stabiele bedrijven.

De Kleinbedrijf Index laat zien dat permanente educatie een positief effect heeft op investeringen. Hoe vaker ondernemers in 2024 en 2025 een cursus, scholing of event volgden, hoe hoger hun investeringen eind 2025 waren. De innovatie-index is het laagst bij ondernemers die geen educatie volgden en stijgt sterk bij ondernemers die meerdere keren scholing volgden.

Bijna twee derde van de ondernemers geeft aan dat scholing en ontwikkeling bijdragen aan het succes van hun onderneming. Ook zien zij voordelen voor hun dienstverlening aan klanten, hun financiële resultaten, persoonlijke ontwikkeling en de kwaliteit van hun werk. Toch volgt 60% van de ondernemers geen of slechts één cursus, scholing of event per twee jaar.

Ondernemers in de zorg en zakelijke dienstverlening lopen voorop in permanente educatie. In de zorg volgde 70% van de ondernemers twee of meer cursussen per twee jaar. In de zakelijke dienstverlening is dat 61%. In de horeca, detailhandel en bouw ligt dat percentage duidelijk lager. Ondernemers hebben vooral interesse in vakinhoudelijke cursussen, persoonlijke ontwikkeling, digitale vaardigheden - zoals AI en digitale weerbaarheid - en klantgroei of verkoop. Daarbij geven zij de voorkeur aan verdiepende cursussen in de eigen regio, met branchegenoten en een beperkt tijdsbeslag van een dagdeel.

Volgens de initiatiefnemers van de Kleinbedrijf Index verdient permanente educatie voor ondernemers meer aandacht. De huidige focus op Leven Lang Ontwikkelen ligt vooral bij medewerkers, terwijl juist ondernemers richting geven aan groei, innovatie en investeringen binnen hun bedrijf. Met de twintigste editie van de Kleinbedrijf Index pleiten Qredits, ONL voor Ondernemers en Hogeschool Utrecht daarom voor meer bekendheid van bestaande educatiemogelijkheden, fiscale stimulering van permanente educatie en een betere koppeling tussen scholing, coaching, advies en financiering. Zo krijgen ondernemers niet alleen toegang tot kennis, maar ook tot de begeleiding die nodig is om die kennis toe te passen in hun bedrijf.

Lex van Teeffelen: “Als de overheid investeringen in het kleinbedrijf wil stimuleren, moet zij ervoor zorgen dat ondernemers weer gezonde marges kunnen maken. Alleen dan ontstaat er ruimte om te investeren in bijvoorbeeld scholing. Maak scholingskosten bijvoorbeeld dubbel aftrekbaar. Dat vergroot de mogelijkheden voor ondernemers om zich te ontwikkelen, wat vervolgens leidt tot meer investeringen in het bedrijf en een sterkere positie van het kleinbedrijf."

De Kleinbedrijf Index onderzoekt de economische situatie van ondernemers in het kleinbedrijf. Deze twintigste editie gaat over Q4 2025 en Q1 2026 en is gebaseerd op 862 waarnemingen. De index onderscheidt zich doordat ook ondernemers met minder dan vijf medewerkers worden meegenomen. Deze groep vormt 94% van de Nederlandse ondernemerspopulatie. De Kleinbedrijf Index is een gezamenlijk initiatief van Qredits, Hogeschool Utrecht en ONL voor Ondernemers.

Je vindt de laatste editie van de Kleinbedrijf Index hier.