Onderzoek naar toekomstbestendige nieuwsvoorziening voor social natives

Nieuwsorganisaties worstelen al lang met de vergrijzing van hun publiek en zien in dat zij jongeren onvoldoende bereiken met hun aanbod. Dat stelt nieuwsorganisaties voor een grote uitdaging die het als hun publieke taak zien om ook jongere generaties van relevante informatie te voorzien.

“Het is een misvatting dat het afnemend gebruik van traditionele nieuwsmedia erop duidt dat jongeren niet geïnteresseerd zouden zijn in nieuws of zich niet betrokken voelen bij de samenleving”, stelt lector Yael de Haan van Hogeschool Utrecht. “Door het toegenomen digitale aanbod hebben jongeren de keuze uit veel informatiebronnen die verder reiken dan journalistieke bronnen. Jongeren die opgroeien in deze informatierijke omgeving – social natives – ervaren het ruime aanbod aan informatiebronnen online als heel nuttig. Ze beweren dat een kritische blik op instituties en informatiebronnen, inclusief de journalistiek, juist goed is. Toch laten veel jongeren traditionele journalistieke bronnen dikwijls links liggen omdat ze zich niet herkennen in de inhoud en de vorm waarin journalistieke verhalen worden gebracht. En jongeren worstelen met hoe ze wel voor hen relevante en betrouwbare informatie kunnen vinden.”

De journalistiek, die een belangrijke maatschappelijke taak heeft om mensen te informeren en te engageren, zoekt naar manieren om beter aan te kunnen sluiten bij de behoeften van een nieuwe generatie nieuwsgebruikers. Ondanks diverse initiatieven de afgelopen decennia om andere verhalen te maken of op verschillende platforms jongeren te bedienen, voelen veel journalistieke organisaties dat ze er onvoldoende in slagen om duurzaam te innoveren. De Haan: “De innovatiekracht ontbreekt op drie niveaus. Op individueel niveau is de kennis van journalisten onvoldoende toereikend over hoe social natives informatie vergaren en hoe hun informatieconsumptie in relatie staat tot maatschappelijk betrokkenheid. Op redactieniveau worstelen journalisten hoe werkwijzen en routines aan te passen op een doelgroep die fundamenteel anders nieuws gebruikt en ervaart dan vorige generaties. Op organisatieniveau is de vraag hoe organisaties te structureren zodat andere werkwijzen en routines ruimte krijgen.”

Het doel van het onderzoeksproject waar de HU met genoemde partners mee van start kan, is om journalistieke organisaties te voorzien van kennis en handelingsperspectieven op alle drie de niveaus. Met als doel: een toekomstbestendige nieuwsvoorziening die nodig is voor een goed functionerende democratie. Dit vraagt om een stapsgewijze aanpak waarin de onderzoekers allereerst meer kennis gaan vergaren over hoe social natives invulling (willen) geven aan maatschappelijke betrokkenheid en nieuws, welke informatievoorziening ze daarbij nodig hebben en hoe journalistieke informatie daarin een rol kan spelen. “We kiezen daarin een bottom-up aanpak waarin de social natives aan zet zijn. Deze inzichten zetten we vervolgens in voor een ontwerpgerichte aanpak waarin we samen met social natives, journalisten, onderzoekers en ontwerpers, oplossingen vormgeven en implementeren op individueel, redactie- en organisatieniveau”, aldus De Haan.

De HU kijkt uit naar een samenwerking met de overkoepelende organisaties NPO, RPO, NLPO, de journalistieke organisaties EenVandaag, Spil, de Marker, NH Nieuws, Omroep Gelderland, RTV Oost, OogTv en Open Rotterdam en met Stichting #UseTheNews.