Cirkelen rond je onderzoeksopzet

Werkblad Cirkelen rond je onderzoeksopzet

Binnen het project ‘Cirkelen rond je onderzoeksopzet’ gaan we aan de slag met een nieuwe aanpak voor het maken van een onderzoeksvoorstel. Centraal in de aanpak staat een model met de acht belangrijke invalshoeken waar aandacht aan besteed moet worden bij het schrijven van een goed onderzoeksplan. Ook is in de aanpak veel aandacht voor de inbreng van alle relevante betrokkenen, zoals ervaringsdeskundigen. We proberen een nieuwe aanpak “Cirkelen rond je onderzoeksopzet’ uit met vier samenwerkingsverbanden in oprichting die ieder een eigen subsidievoorstel hebben geschreven. Wij begeleiden hen daarbij en we onderzoeken wat de effecten zijn van deze aanpak op het te ontwikkelen voorstel en op het samenwerkingsverband-in-oprichting zelf.

Het onderzoek in Nederland op het terrein van gezondheid en zorg is van hoog niveau. Toch is verbetering mogelijk onder andere op de volgende drie punten (Janssens, 2016):

  • onderzoeksvragen kunnen beter aansluiten bij de kwesties in de praktijk;
  • de inclusie van voldoende cliënten;
  • de resultaten worden nog onvoldoende in de praktijk toegepast.

Een succesvolle strategie om deze problemen het hoofd te bieden, lijkt het uitvoeren van het onderzoek in een samenwerkingsverband van een groot aantal partijen die bij de praktijkkwestie zijn betrokken (Janssens, 2016). Succesvolle samenwerkingsverbanden ontstaan echter niet vanzelf. Er is een aantal succesfactoren en valkuilen waarmee rekening dient te worden gehouden (Janssens, 2016; Van der Linden, Cox, & Holleman, 2010; Wehrens et al., 2011):

  • elke partner brengt zijn eigen belangen mee. In een goed functionerend samenwerkingsverband is er ruimte om in een veilige sfeer te praten over belangen, waarden en normen en afstemming te bereiken;
  • in een vroeg stadium moeten afspraken over doelen en producten van het onderzoek op papier worden gezet;
  • daarbij moet er ook aandacht zijn voor wat het samenwerkingsverband niet gaat doen om overbelasting van de partners te voorkomen;
  • een enthousiaste projectleider die de partijen bij elkaar kan brengen en de energie kan hooghouden is van groot belang voor het welslagen van het netwerk;
  • een onderzoek dat primair dient om de praktijk te dienen vraagt om een passende manier van onderzoek die zowel zorgt voor praktische resultaten als voor wetenschappelijk verantwoorde kennisontwikkeling. Zo’n onderzoek ontwerpen is vaak methodologisch uitdagend;
  • lokale factoren spelen een grote rol bij het daadwerkelijk toepassen van de resultaten in de praktijk. Iedere context vraagt om een eigen veranderstrategie om onderzoeksresultaten onderdeel te laten worden van de werkprocessen van zorgprofessionals;
  • dit heeft ook gevolgen voor wie als partners in het samenwerkingsverband worden betrokken. Zo kan het verstandig zijn lokale leidinggevenden erbij te betrekken om te werken aan draagvlak en gevoel van urgentie.

Doel

Met dit onderzoek streven we vier doelen na:

Kennisdoel

Het onderzoek heeft als doel kennis te ontwikkelen over de bijdrage van de aanpak ‘Cirkelen rond je onderzoek' aan het vormen van een samenwerkingsverband voor het indienen en uitvoeren van een onderzoek binnen het Programma Langdurige Zorg en Ondersteuning (LZO) van ZonMw. Daarbij wordt gekeken naar de volgende drie niveaus van samenwerking:

  • inhoud
  • proces
  • relatie

Veranderdoel

Het overkoepelende onderzoek heeft als doel verandering te helpen realiseren op verschillende plekken:

  • binnen ‘Pilot Cirkelen rond je Onderzoek’ een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een langdurig samenwerkingsverband tussen de partijen binnen het beoogde project;
  • binnen de Commissie Langdurige Zorg en Ondersteuning een bijdrage leveren aan een manier van werken waarmee projecten worden geïnitieerd en bekostigd waarin:
    • samen met de betrokkenen een vraagdiagnose plaatsvindt;
    • er wordt gekeken naar bestaande kennis;
    • de kennisvraag met de directe actoren wordt geformuleerd;
    • met de betrokkenen wordt gewerkt aan een passend onderzoeksdesign waarin sprake is van co-creatie;
    • wetenschappelijke handelingskennis ontstaat die transfereerbaar is;
    • het onderzoek doorwerking heeft, niet alleen na afloop van het onderzoek maar ook voor en tijdens het onderzoek;
    • een bijdrage wordt geleverd aan een onderzoekscultuur in de langdurige zorg;
    • binnen ZonMw een bijdrage leveren aan het denken over passende onderzoeksdesigns en aan manieren om de vorming van goede samenwerkingsverbanden bij onderzoeksvoorstellen te stimuleren.

Professionaliseringsdoel

Het onderzoek heeft als doel verschillende doelgroepen te ondersteunen bij het vergroten en versterken van kennis en vaardigheden:

  • de leden van de samenwerkingsverbanden-in-oprichting te helpen om een samenwerkingsverband op te zetten en goede onderzoeksopzetten te ontwikkelen;
  • medewerkers en commissieleden van ZonMw te helpen ondersteuning te bieden aan consortiumvorming en de ontwikkeling van passende onderzoeksdesigns en tevens de passendheid van onderzoeksvoorstellen beter te beoordelen.

Ontwerpdoel

Het onderzoek heeft als doel de volgende producten te ontwerpen:

  • een proces bestaande uit vier workshops met individuele activiteiten ertussen, waarin potentiële leden van een consortium gezamenlijk een onderzoeksopzet ontwikkelen;
  • hulpmiddelen die gebruikt kunnen worden tijdens dit proces voor het cirkelen rondom het onderzoek;
  • een handreiking voor onderzoekers, commissieleden en ZonMw medewerkers voor het ontwikkelen van een passende onderzoeksopzet voor praktijkgericht onderzoek. Deze zal open access beschikbaar worden gemaakt.

Resultaten

Het project zal de volgende eindproducten opleveren (deze producten komen open access beschikbaar):

  • realisatie van een aantal workshops met activiteiten ertussen waarin potentiele leden van een consortium gezamenlijk een onderzoeksopzet ontwikkelen;
  • hulpmiddelen die gebruikt kunnen worden tijdens dit proces voor het cirkelen rondom het onderzoek;
  • een handreiking voor onderzoekers, commissieleden en ZonMw medewerkers voor het ontwikkelen van een passende onderzoeksopzet voor praktijkgericht onderzoek. Dit is een verbeterde versie van (Andriessen & Ganzevles, 2019);
  • een eindrapportage waarin verslag wordt gedaan van de interviews na 1,5 jaar.

Looptijd

18 januari 2021 - 31 december 2023

Aanpak

Onze aanpak voor het ontwikkelen van een onderzoeksopzet ‘Cirkelen rond je onderzoek’ (Andriessen & Ganzevles, n.d.) helpt samenwerkingsverbanden in oprichting bij het adresseren van bovenstaande invalshoeken. De aanpak is ontwikkeld op basis van een serie workshops die ZonMw en het Lectoraat Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek van Hogeschool Utrecht in 2018 hebben gehouden en waarin prototypes van de aanpak zijn uitgeprobeerd. Centraal in de aanpak staat het idee dat je bij het ontwikkelen van een onderzoeksopzet moet kijken vanuit acht invalshoeken (zie afbeelding ..). Deze invalshoeken zijn belangrijk om te komen tot een onderzoek dat zowel wetenschappelijk valide resultaten oplevert als ook direct bijdraagt aan verbetering van de praktijk. In een serie van bijeenkomsten bespreken de consortiumpartners de invalshoeken en nemen ze gezamenlijk besluiten over de opzet van hun onderzoek.

Betrokken HU-onderzoekers

  • Marlies Welbie | Onderzoeker |  Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek
    Marlies Welbie
    • Onderzoeker
    • Lectoraten: Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek
  • Martine Ganzevles | Onderzoeker | Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek & Participatie Zorg en Ondersteuning
    Martine Ganzevles
    • Onderzoeker
    • Lectoraten: Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek, Participatie Zorg en Ondersteuning
  • Daan Andriessen | lector | Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek
    Daan Andriessen
    • Lector
    • Lectoraten: Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek

Samenwerking met kennispartners

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt en uitgevoerd in samenwerking met ZonMw in het kader van het programma Langdurige Zorg en Ondersteuning.

Wil je samenwerken of heb je een vraag?

Marlies Welbie | Onderzoeker |  Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek

Marlies Welbie

  • Onderzoeker
  • Lectoraat: Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek