Moet terugval altijd worden bestraft? Attitudes professionals over middelengebruik cliënten

Forensisch sociale professionals hebben een cruciale rol in de trajecten van cliënten met verslavingsproblematiek. Veel onderzoek naar de effectiviteit van het forensische werk gaat over methodieken (‘what works’). Er is nog maar weinig bekend over de persoonlijke stijl en opvattingen van de professionals (‘who works’). Wat zijn bijvoorbeeld opvattingen ten aanzien van middelengebruik van cliënten en wanneer/hoe grijp je in?

Doel

In dit project inventariseerden we deze opvattingen bij reclasseringswerkers, maar ook professionals in ambulante en klinische forensische instellingen. Vervolgens onderzochten we welke mogelijke invloeden dit heeft op het werk van professionals en op het traject van de cliënt. Op basis van deze bevindingen hebben we aanbevelingen geformuleerd voor de praktijk van forensisch sociale professionals. Ook voor het onderwijs kunnen deze aanbevelingen en de opgedane kennis uit het project worden gebruikt om toekomstige professionals optimaal voor te bereiden.

Resultaten

De attitudes van professionals over middelengebruikers en behandelbaarheid zijn over het algemeen positief. Er is veel overeenstemming over de behandelbaarheid van verslaving, maar er heerst wel verdeeldheid over hoe de behandeling vormgegeven dient te worden, met name of druk uitoefenen bruikbaar is.

We vonden interessante verschillen tussen groepen:

  • Verslavingsprofessionals hebben minder moralistische/stereotype attitudes en een andere kijk op behandeling.
  • Professionals die persoonlijke ervaringen hebben met middelengebruik /verslaving zijn toleranter en optimistischer, maar tegelijkertijd strenger wanneer ze terugval bij hun cliënt constateren.
  • Professionals gaan bij constatering van gebruik eerst in gesprek met cliënt en analyseren de risico’s. Het handelen geschiedt vooral op basis van risico’s, in overleg met collega’s en volgens geldende procedures.

Aanbevelingen

  • Investeer voor het gehele forensisch sociale domein in meer voorlichting en educatie over (behandeling van) verslaving. De SVG kan mogelijk vaker een consulterende rol oppakken rondom cliënten met verslavingsproblematiek.
  • Stimuleer dialoog en kennisuitwisseling tussen professionals uit verschillende type instellingen, zodat ze beter op de hoogte zijn van elkaars visie, aanpak en beleid op gebied van middelengebruik.
  • Nader onderzoek is gewenst, vooral naar de invloed van attitudes op handelen, samenwerking in de keten rondom cliënten met verslavingsproblematiek, werkplezier, toewijding en mentale veerkracht van professionals.

Looptijd

01 juni 2019 - 15 oktober 2020

Aanpak

Het onderzoek bestond uit:

  • Een literatuuronderzoek
  • Een online enquête die door 314 professionals is ingevuld
  • Een (kleine) vignetstudie waarbij de HU in gesprek ging over de mogelijke invloed van attitudes op handelen
  • Bespreken van de resultaten met een aantal SVG-professionals (member check)

Betrokken HU-onderzoekers

Betrokken lectoraten

Samenwerking met kennispartners

Dit onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met het consortium Onderzoek Verslavingsreclassering, in opdracht van Stichting Verslavingsreclassering GGZ.


Wil je samenwerken of heb je een vraag?

Lianne Kleijer-Kool | onderzoeker | Lectoraat Kennisanalyse van Sociale Veiligheid

Lianne Kleijer-Kool

  • Onderzoeker
  • Lectoraten: Kennisanalyse Sociale Veiligheid, Werken in Justitieel Kader