Programma Afscheidssymposium Han Kurstjens en Kees Buurman: Resonanties

"Was im Patienten schwingt, klingt im Therapeuten"  
Hilarion G. Petzold

Therapeut zijn eist de bereidheid zich de vraag naar de eigen identiteit dagelijks opnieuw te stellen en te laten stellen. Dit is een stelling die verwijst naar de eigen identiteit van de therapeut. Identiteitsvragen zijn vragen over persoonlijkheid, over opvattingen, over levensvisie, en over spiritualiteit.

Omdat we als mensen zo gevoelig zijn voor muziek, kunnen we onszelf naar lichaam en geest vergelijken met een muziekinstrument. Een instrument dat enerzijds zelf muziek kan produceren en daaraan ook een sterke behoefte heeft (via de eigen stem of via muziekinstrumenten), maar ook als ‘Klangkörper’ (ons lichaam als klankkast). In onze hoedanigheid als muziekontvanger (receptief), brengt de muziek die wij waarnemen ons mensen vaak heftig ‘in beweging’.  Dat meebewegen (resoneren) met muziek ervaren we wanneer we door muziek emotioneel worden (aan)geraakt, waardoor wij de trillingen vaak ook fysiek, ‘aan den lijve’ door ons lichaam heen voelen gaan. Daarop berust de fenomenale kracht van muziek als universeel verbindende taal en therapeutisch medium.

Het thema Resonanties moet daarnaast begrepen worden als de wijze van afscheid nemen waarvoor Han en Kees gekozen hebben: “We willen geen erfenis nalaten en zeker niet dwingend iets doorgeven, maar ons aan het eind van onze carrières bij Creatieve Therapie nog een laatste keer laten horen in het vertrouwen dat dit bij ons publiek van (oud-) studenten en collega’s via ‘resonanties’ iets in beweging brengt dat voor ieder van hen een eigen betekenis heeft, een betekenis die wij voor hen niet kunnen en willen bepalen.”    

Over het programma

Resonanties van Creatieve Therapie. Een onderliggende filosofie van lichamelijke verbondenheid in beweging door Dr. Nico de Vos 

Het thema ‘resonanties’ van Creatieve Therapie staat centraal. Maar hoe valt dat resoneren filosofisch te begrijpen? Twee aspecten ervan worden belicht: een inhoudelijke en een organisatorische. Wat betreft de inhoudelijke kant wordt gepleit voor een specifiek denken van relationele lichamelijkheid in de verhouding therapeut-cliënt bij het inzetten van kunstzinnige therapie.

Daartoe passeren verschillende Franse denkers de revue: Merleau-Ponty (fenomenologie) en Nancy respectievelijk Lyotard (differentiedenken). Wat betreft de organisatorische kant wordt betoogd dat even zo goed sprake kan zijn van resonanties van creatieve therapie. De etymologie van het woord ‘organiseren’ wijst al in die richting. Denken in metaforen is dan nodig. Aldus wordt bijgedragen aan de ontwikkeling van een onderliggende filosofie van de betekenis en het belang van kunstzinnige therapie, in het bijzonder haar resoneren. Voorgesteld wordt, om daarbij uit te gaan van het filosofische concept van lichamelijke verbondenheid in beweging.

Biografie Nico de Vos

Nico de Vos is filosoof en hogeschool(hoofd)docent/onderzoeker op het gebied van kunst, creativiteit & sociale innovatie aan Hogeschool Utrecht. Hij is gepromoveerd op het gebied van Filosofie van kunst en cultuur. Eerder studeerde hij lichamelijke opvoeding aan de Hogeschool Windesheim (Zwolle) en de Vrije Universiteit (Amsterdam), en Filosofie (bachelor, research master) aan de Universiteit van Tilburg. Beide studies rondde hij cum laude af. In zijn filosofische activiteiten richt hij zich op de verbindingen tussen kunst en cultuur en het brede sociale domein, mede in relatie tot educatie en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Op die manier wil hij een bijdrage leveren aan noodzakelijke sociaal-ecologische veranderingen. Wat betreft zijn cultuurfilosofische onderzoek, is er een voorkeur voor literatuurstudie in combinatie met vernieuwend kwalitatief-empirisch (praktijk)onderzoek in de vorm van narratief en arts-based research. Hij praktiseert een vorm van empirische filosofie.

e-mail: nico.devos@hu.nl

Muziektherapie als Cultivering van Ervaring door Dr. Frank Grootaers

Inleiding

  • Wat bedoelen we met ‚cultivering‘?                                                                                                  
  • De plaats van de morfologische psychologie als een cultuurtheorie.                                            
  • De werkinstallatie, de ‘setting’ in de muziektherapie en die bij Freud.                                       
  • De musicus als therapeut, dat wil zeggen: als psycholoog.                                                             
  • De interpretatie van het gebeuren is noodzakelijk.                                                                          
  • De muzikale productie, de vertelling uit het alledaagse, de droom en sommige kleine scenes.

A  Spontaan spelen (de speelervaring)

  1. De installatie : spelen en medespelen, vergelijk de divan (Freud), de muziekinstrumenten   
  2. Toebereiding: eerste indrukken                                                                                                         
  3. Ontplooiing : overgang naar de psychologische momenten van het ‚moment musical‘    
  4. Reconstructie van de uitwerkingen van de muzikale productie

B  Vertelling uit het alledaagse (de vertelervaring)

  1. De inval afwachten (epochè): de vertelling uitspreken
  2. Toebereiding: de notities uit elkaar breken/uiteen nehmen
  3. Ontplooiing: de ‚andere kant‘ ontdekken
  4. Betekenis-verbindingen: relaties leggen met de muzikale productie en deze er uitlichten.

C  De droom (de droomervaring als alledaags gebeuren)

  1. Een droom valt te binnen en komt ter sprake
  2. Toebereiding: De genoteerde tekst in ‚elementen‘ uit elkaar breken/nehmen
  3. Ontplooiing: geleidelijke ontdekking van de psychologisch samenstelling van de droom
  4. Betekenis-verbindingen: ter sprake brengen van een globale constructie met betrekking tot de gehele levenswijze van de cliënt.

Biografie  Dr. Frank G. Grootaers

Dr. Frank G. Grootaers geboren op 28.11.1943 te Leuven (België), heeft van 1981 tot 2008 als gediplomeerd muziektherapeut in een ziekenhuis voor psychosomatische geneeskunde en psychotherapie (Bad Honnef )gewerkt. Promotie (rer.sc.mus.) 2001,Hamburg.Studies van de Philosophie van 2007 tot 2014 aan het Philosophisches Institut der Rheinische-Friedrich-Wilhelm-Universität, Bonn. Sinds 2009 werkzaam als vrijgevestigde muziektherapeut en supervisor in eigen praktijk voor muziektherapie en daarnaast heeft hij het ‘Atelier für Kulturmorphologie’ in het leven geroepen.

Wetenschappelijk werk:

  • De kunst van het interpreteren (hermeneutiek);
  • De morfologie van de vertelling (le récit).

Aktueel (2015)                                                                                                                             

„Musiktherapie als Kultivierung von Erfahrung“. Reichert Verlag. Wiesbaden.  „Formenbildung. Versuch über die Morphologie eines algemeinen Wirklichkeits Prinzips.“ (hommage à Wilhelm Salber in „Jahrbuch Musiktherapie.Bd.15, Wiesbaden)“.

"Being in Resonance“  -  Moments of  Synchronization in the work with Children with  Autism door Prof. Dr. Karin Schumacher

The main symptom of children with autism is the disturbance of affective contact. With the help of filmed sequences we see which specific music therapeutic interventions support the emotional development. Experiencing synchronized moments opens the door  to the so important feeling of being in resonance with other human beings.

Prof. Dr. Karin Schumacher is als muziektherapeute en verbonden aan  Musiktherapiezentrum UdK Berlin Berlin Career College / Zentralinstitut für Weiterbildung (ZIW) en internationaal vooral bekend door haar werk en publicaties rondom de door haar ontwikkelde contactmodi, gebaseerd op de ontwikkelingspsychologie van Daniël Stern.

E-mail: schumaka@gmx.de

www.udk-berlin.de/musiktherapie

“Multimodale Kunst-analoge Observatie” door Han Kurstjens en Kees Buurman

Een (werk)wijze om ‘in het medium’ contact te maken met het spel (het werk) van de cliënt door middel van resonanties en reflecties in verschillende kunstmodaliteiten .

Als vertegenwoordigers van de kunstanaloge benadering binnen de vaktherapie, en meer in het bijzonder de muziektherapie, hebben wij ons sinds de jaren ‘80 sterk gemaakt voor een kunst-gecentreerde benadering. Theoretisch-methodisch hebben wij daarvoor in de loop der jaren steeds meer fundament gevonden in de Fenomenologie, bij Stern (vitality affects, the present moment), Damasio (the core self) en in de Morfologische Muziektherapie, die zich, zoals Rosemarie Tüpker zegt: “als eine tiefen-psychologische und kunstanaloge Sichtweise auf musiktherapeutische Prozesse versteht“.

Als onze bijdrage aan ons eigen afscheidssymposium presenteren wij onze multimodale wijze van benaderen en begrijpen van de vormgeving, het spel van de cliënt, waarover wij onder andere tijdens het laatste Ecarte Congres in Palermo in september 2015 een masterclass hebben verzorgd.  Deze aanpak begint niet met interpreteren en analyseren, dat wordt bewust uitgesteld, maar met een open en subjectief reageren door middel van improvisaties in de verschillende kunstmodaliteiten (muziek, drama, dans, beeldend, poëzie). Op deze manier willen we op mediumniveau contact maken met de cliënt, diens zijn, levensverhaal en problematiek.

Het gaat ons niet om vertalingen van de ene naar de andere kunst-modaliteit, maar wij willen op deze manier tot dialoog en verdieping komen en doorontwikkeling (doorcomponeren) stimuleren.

E-mail: hankurstjens@hotmail.com

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten