Maaike Hajer: “Migrantenkind kan niet zonder moedertaal”

20-03-2017

Migrantenkinderen moeten op school niet alleen in het Nederlands leren, maar ook in hun moedertaal. Dat zegt Maaike Hajer, HU-lector Educational linguistics, in een interview in NRC-Next naar aanleiding van het verschijnen van de handreiking ‘Ruimte voor nieuwe talenten’. Hajer is auteur en projectleider van de handreiking. Het advies staat haaks op de huidige visie dat migrantenkinderen alleen in het Nederlands les moeten krijgen.

Vluchtelingenkinderen

De handreiking is geschreven door het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers, waar HU-lectoren Maaike Hajer en Beppie van den Bogaerde deel van uitmaken. De handreiking kwam tot stand in opdracht van de PO-Raad en het Ministerie van Onderwijs. Het boekje bevat tal van praktische voorbeelden en tips voor het omgaan met meertaligheid in de klas. De twee belangrijkste aanbevelingen zijn: maak op je school een meerjarenplan voor nieuwkomersleerlingen en gebruik de moedertaal van een leerling als opstapje voor het leren van Nederlands én andere vakken.

Moedertaal als springplank gebruiken

Migrantenkinderen krijgen nu één of twee jaar taalles in de opvang, waarna ze meegaan in het reguliere onderwijs. Onderzoek plaatst vraagtekens bij de effectiviteit van deze aanpak. “Contact met Nederlandstalige leeftijdsgenootjes is vanaf het eerste moment natuurlijk cruciaal”, zegt Hajer. “Maar ook als je dagelijkse communicatie op school in het Nederlands al goed verloopt, is het nog niet gezegd dat alle vakken volledig in het Nederlands kunnen. Het leren van kinderen verloopt via de moedertaal, dát is de springplank.”

Veiligheid en identiteit

Daarnaast stelt Hajer in NRC Next dat ontwikkeling van de moedertaal belangrijk is voor het welbevinden van kinderen: “Het geeft hen een veilig gevoel, minder verloren, als ze zich kunnen uiten in hun eigen taal. De moedertaal is verbonden aan het land waar je vandaan komt, het zegt iets over wie je bent, je achtergrond, je cultuur. Het is niet goed om kinderen hun identiteit af te nemen, en te zeggen: je bent nu in Nederland, je praat Nederlands, je wordt Nederlands en vergeet alles wat je aan bagage hebt meegenomen.”

Maaike HajerStilstaan in ontwikkeling

„Bovendien doen we kinderen tekort. Een leerling uit Syrië heeft allerlei vaardigheden en vakkennis op school opgedaan, maar daar borduren we in Nederland niet op voort. Nee, we zeggen: jij leert eerst twee jaar de Nederlandse taal en daarna krijg je vakonderwijs in een reguliere klas. Ondertussen staat het Syrische kind eigenlijk stil in zijn ontwikkeling, het leert niets inhoudelijks over natuurkunde of geschiedenis bijvoorbeeld… We zien dat een grote groep asielkinderen zodoende doorstroomt naar de laagste schoolniveaus, terwijl ze ook best havo of vwo hadden kunnen doen.”

Werkdruk en tekort aan budget

De PO-Raad hoopt dat alle scholen en besturen in Nederland hun voordeel doen met de handreiking. Tegelijkertijd waarschuwt de raad voor de nu al hoge werkdruk in het onderwijs en een tekort aan geld. De raad doet aan een nieuw kabinet de aanbeveling om het onderwijsachterstandenbudget te herstellen op het oorspronkelijke niveau van 2011.

Gebruik Google en YouTube

Hajer zegt ten slotte in het interview dat leerkrachten geen Arabisch hoeven te leren, maar dat er creatieve manier zijn om met de moedertaal om te gaan: “Gebruik Google Translate, zoek filmpjes op YouTube over bijvoorbeeld koolstofkringloop in het Arabisch. Maar zet ook ouders in van vluchtelingenkinderen, die kunnen vaak prima helpen in de klas.”

Maaike Hajer was ook op Radio 1 te horen over dit onderwerp.
Lees de handreiking ‘Ruimte voor nieuwe talenten’.


Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten